Hoe werkt de meerwaardebelasting op aandelen?

Meerwaardebelasting op aandelen, ook wel vermogensaanwasbelasting genoemd, is een voorgenomen belasting in het nieuwe Box 3-stelsel. Deze beoogt heffing over de jaarlijkse waardestijging van aandelen en andere bezittingen. Momenteel (2026) vallen de meeste aandelen onder het huidige Box 3-stelsel met een forfaitair rendement. Een uitzondering geldt voor aandelen in startups en scale-ups, waarvoor een vermogenswinstbelasting van toepassing is die pas bij verkoop wordt geheven.

Aandelen vertegenwoordigen een deel van het eigendom van een bedrijf. Door aandelen te kopen, wordt u mede-eigenaar van een onderneming en deelt u mee in de toekomstige winsten of verliezen. De waarde van deze aandelen kan stijgen of dalen, wat leidt tot koerswinst of -verlies.

In het huidige belastingstelsel (2026) vallen de meeste aandelen onder Box 3 van de inkomstenbelasting. Hierbij wordt belasting geheven over een forfaitair (fictief) rendement op uw vermogen, niet direct over de werkelijke koerswinst. De Nederlandse overheid werkt echter aan een hervorming van Box 3. Het nieuwe stelsel wil belasting heffen over de toegenomen waarde van aandelen en bezittingen, wat een vermogensaanwasbelasting is. Dit betekent dat u in de toekomst belasting betaalt over de waardestijging van uw aandelen, ongeacht of u deze al heeft verkocht.

Een belangrijk aspect van de geplande vermogensaanwasbelasting is dat waardestijgingen in latere jaren gecompenseerd kunnen worden met waardedalingen van aandelen of bezittingen. Dit biedt enige bescherming bij wisselende beurskoersen. Er bestaat al een specifieke uitzondering voor aandelen in innovatieve bedrijven: aandelen in kleine, nieuwe bedrijven (start-ups) en snelgroeiende nieuwe bedrijven (scale-ups) vallen onder een vermogenswinstbelasting. Deze belasting betaalt u pas op het moment dat er daadwerkelijk winst of verlies wordt gemaakt, bijvoorbeeld bij de verkoop van de aandelen. Dit is een verschil met de vermogensaanwasbelasting, die jaarlijks over de waardestijging zou heffen.

Om het verschil te illustreren: stel u heeft voor €10.000 aan aandelen.

• Huidig Box 3 (forfaitair rendement): Als het fictieve rendement bijvoorbeeld 5% is, betaalt u belasting over €500 (5% van €10.000), ongeacht of uw aandelen werkelijk €1.000 zijn gestegen of gedaald.
• Geplande Box 3 (vermogensaanwasbelasting): Als uw aandelen in een jaar met €1.000 in waarde zijn gestegen, betaalt u belasting over deze €1.000. Als ze met €500 zijn gedaald, kunt u dit verlies mogelijk verrekenen met eerdere of toekomstige winsten.

Bij het kopen of verkopen van aandelen en obligaties kunnen advieskosten worden afgetrokken van de inkomsten. Dit kan van invloed zijn op het uiteindelijke te belasten bedrag.

Om de verschillen duidelijk te maken, is hier een overzicht van de relevante belastingregimes voor aandelen in Nederland (situatie 2026 en plannen):

• Huidig Box 3 (voor de meeste aandelen): Belasting over een forfaitair (fictief) rendement op de waarde van uw vermogen, niet over de werkelijke koerswinst.
• Geplande Box 3 (vermogensaanwasbelasting): Belasting over de jaarlijkse toegenomen waarde van uw aandelen. Waardestijgingen en -dalingen kunnen gecompenseerd worden. Deze plannen zijn nog in ontwikkeling.
• Vermogenswinstbelasting (voor startups en scale-ups): Belasting over de werkelijke winst die u realiseert bij de verkoop van aandelen in deze specifieke bedrijfstypen. Verliezen kunnen ook verrekend worden.

Een veelvoorkomende misvatting is dat alle koerswinsten op aandelen in Nederland pas worden belast op het moment van verkoop. Dit is echter niet het algemene principe voor de meeste aandelen. Hoewel de vermogenswinstbelasting voor aandelen in startups en scale-ups inderdaad pas bij verkoop van toepassing is, geldt voor de reguliere aandelen in Box 3 een ander principe. Momenteel (2026) is dat een belasting op een forfaitair rendement, en de plannen voor het nieuwe Box 3-stelsel zijn gericht op een vermogensaanwasbelasting, waarbij u jaarlijks belasting betaalt over de waardestijging, ongeacht of u de aandelen al heeft verkocht. Het is dus belangrijk om onderscheid te maken tussen deze verschillende regimes. Meer informatie over de plannen voor Box 3 vindt u op de website van de Rijksoverheid.