Hoe worden aandelen belast bij overlijden?

Aandelen bij overlijden worden in Nederland belast met twee soorten belastingen: inkomstenbelasting en erfbelasting. De inkomstenbelasting is van toepassing op een aanmerkelijk belang en wordt geheven via een fictieve verkoop op het moment van overlijden. Erfbelasting wordt geheven over de waarde van de aandelen die de erfgenamen verkrijgen.

De toepassing van inkomstenbelasting op aandelen bij overlijden geldt specifiek voor een aanmerkelijk belang. Dit is het geval wanneer de erflater, alleen of samen met een fiscaal partner, ten minste 5% van de geplaatste aandelen in een vennootschap bezat. Op het moment van overlijden wordt dit aanmerkelijk belang geacht fictief te zijn verkocht. De inkomstenbelasting wordt dan berekend over het verschil tussen de werkelijke waarde van de aandelen op het moment van overlijden en de oorspronkelijke aankoopprijs van die aandelen door de erflater. Deze heffing vindt plaats op basis van de Wet inkomstenbelasting.

Voor de erfgenamen wordt de verkrijgingsprijs van de geërfde aandelen vastgesteld op de werkelijke waarde op het moment van overlijden van de erflater. Dit voorkomt dat de erfgenamen later opnieuw belasting betalen over de waardestijging die reeds bij het overlijden is belast. De waarde van het aandelenbelang in een BV bij overlijden vormt de basis voor de berekening van de te betalen inkomstenbelasting, waarbij de berekeningswijze neerkomt op de waarde minus de aankoopprijs van de aandelen door de erflater.

Naast inkomstenbelasting is er ook erfbelasting van toepassing. De waarde van de aandelen die de erflater bezat, maakt deel uit van de nalatenschap en is daarmee onderhevig aan erfbelasting. Volgens artikel 13a van de Successiewet wordt de waarde van aandelen bij overlijden van de erflater belast met erfbelasting over de waardestijging van die aandelen. Dit betekent dat de erfgenamen erfbelasting betalen over de toegenomen waarde van de aandelen.

Samenvattend zijn de belangrijkste fiscale aspecten bij aandelen en overlijden:

• Inkomstenbelasting: Van toepassing op een aanmerkelijk belang (minimaal 5% aandelenbezit).
• Fictieve verkoop: De inkomstenbelasting wordt geheven via een fictieve verkoop op het moment van overlijden.
• Verkrijgingsprijs erfgenamen: De erfgenamen verkrijgen de aandelen tegen de werkelijke waarde op de sterfdatum.
• Erfbelasting: Wordt geheven over de waardestijging van de aandelen die deel uitmaken van de nalatenschap, conform de Successiewet.

Rekenvoorbeeld inkomstenbelasting aanmerkelijk belang:

Stel, een erflater bezat een aanmerkelijk belang in een BV. De oorspronkelijke aankoopprijs van deze aandelen was €100.000. Op het moment van overlijden in 2026 is de werkelijke waarde van deze aandelen gestegen naar €400.000. De inkomstenbelasting wordt dan berekend over de waardestijging van €300.000 (€400.000 - €100.000). Dit bedrag wordt belast in box 2 van de inkomstenbelasting. Voor de erfgenamen is de verkrijgingsprijs van deze aandelen nu €400.000.

Specifieke situaties: Directeur-Grootaandeelhouder (DGA)

De regels voor aanmerkelijk belang zijn vaak relevant voor een Directeur-Grootaandeelhouder (DGA). Bij het overlijden van een DGA wordt zijn of haar aanmerkelijk belang in de eigen BV op dezelfde wijze behandeld: er vindt een fictieve verkoop plaats voor de inkomstenbelasting en de aandelen vallen in de nalatenschap voor de erfbelasting. De continuïteit van de onderneming kan hierdoor financiële gevolgen ondervinden, afhankelijk van de liquiditeit van de nalatenschap om de verschuldigde belastingen te voldoen.

De relevante wettelijke kaders voor deze belastingen zijn de Wet inkomstenbelasting en de Successiewet. De Belastingdienst is de uitvoerende instantie die de heffing en inning van deze belastingen regelt.