Fictief rendement berekenen

Fictief rendement berekenen doet u door een vast percentage toe te passen op uw totale vermogen, verminderd met het heffingsvrije vermogen van €57.000. Dit vaste percentage hanteert de Belastingdienst om de verwachte winst uit uw vermogen te bepalen voor de vermogensbelasting, verdeeld over drie rendementsschijven. Voor belastingjaar 2025 wordt het fictief rendement in box 3 voor beleggingen geschat op 5,88 procent; de eerste schijf tot €72.798 heeft een fictief rendement van €1.609,85 en de schijf tot €185.000 heeft €4.845,11.

Wat is fictief rendement in box 3?

Fictief rendement in box 3 is een verondersteld rendement dat de Belastingdienst hanteert voor de belastingheffing over uw vermogen. Dit fictief rendement wordt berekend op basis van een vast percentage van uw totale vermogen, na aftrek van het heffingsvrij vermogen op 1 januari. De vermogensbelasting in box 3 past dit fictieve rendement toe op uw belastbaar vermogen, niet op uw werkelijke rendement.

Het box 3-inkomen wordt berekend met dit fictieve rendement, waarover u voorlopig 36 procent belasting betaalt. Het fictief rendement in box 3 verschilt naar schulden, beleggingen en banktegoeden. Het wordt berekend in meerdere schijven; hoe hoger het vermogen, hoe hoger het fictief rendement. De berekening van het fictief rendement in box 3 is veranderd sinds 2017 met de invoering van drie schijven.

Het fictief rendement in box 3 komt niet altijd overeen met het daadwerkelijke rendement. In 2023 was het werkelijk rendement bij beleggingen in aandelen of obligaties meestal lager dan het fictief rendement in box 3. Het fictief rendement op spaargeld in box 3 benadert meestal wel het werkelijke rendement op spaargeld. Meer informatie over de berekening vindt u op de pagina over fictief rendement berekenen.

Hoe wordt fictief rendement berekend in box 3?

De Belastingdienst berekent fictief rendement in box 3 met een vast percentage van uw vermogen. Dit gebeurt in meerdere schijven; hoe hoger uw vermogen, hoe hoger het fictief rendement. Er zijn drie schijven fictief rendement waarover uw vermogen wordt verdeeld. De berekening kijkt naar uw beleggingen, bezittingen en schulden, en past daar verschillende percentages op toe.

Beleggingen en bezittingen

Beleggingen en bezittingen tellen mee voor de berekening van uw fictief rendement in box 3. De Belastingdienst verdeelt vermogen in verschillende categorieën, zoals spaargeld en overige bezittingen. Voor elke categorie geldt een ander fictief rendement. De exacte percentages en welke bezittingen meetellen, vindt u op de website van de Belastingdienst.

Schulden en heffingsvrij vermogen

Schulden en heffingsvrij vermogen verminderen uw belastbaar vermogen in box 3. U mag schulden aftrekken van uw bezittingen, mits deze boven een drempelbedrag uitkomen. Dit verlaagt uw totale vermogen voor de vermogensrendementsheffing. Daarnaast wordt het heffingsvrije vermogen van uw totale vermogen afgetrokken; voor 2024 is dit €57.000 per belastingplichtige. Uw belastbaar vermogen is dus uw bezittingen min uw aftrekbare schulden en het heffingsvrije vermogen. Is het resterende vermogen lager dan de drempel, dan betaalt u geen belasting in box 3. Het aflossen van schulden kan uw netto belastbaar vermogen verlagen, wat leidt tot een lagere vermogensrendementsheffing.

Percentages per vermogenscategorie

De Belastingdienst hanteert afzonderlijke forfaitaire rendementspercentages voor elke vermogenscategorie bij het berekenen van uw fictief rendement. Dit systeem, dat van 2017 tot en met 2022 gold voor rechtsherstel, past forfaits aan op basis van gemiddelde rendementen per belastingjaar. Zo zijn er specifieke percentages voor spaargeld, onroerende zaken, aandelen, obligaties, contant geld en vorderingen. De percentages van belastingheffing op vermogen kunnen worden aangepast aan werkelijke rendementen, zoals recente spaarrentes. Voor beleggingen, een belangrijke vermogenscategorie, kunnen kosten voor vermogensbeheer een rol spelen. Deze beheerfee ligt globaal tussen 0,5% en 1,5% per jaar over het belegde vermogen, maar kan variëren per bedrag en staffel. Gemiddeld liggen de kostenpercentages voor vermogensbeheer tussen 1% en 2% per jaar, wat ook de gemiddelde jaarlijkse kosten als percentage van het belegd vermogen zijn. De totale kosten van vermogensbeheer of advies bedragen gemiddeld 0,5% tot 1,5%, afhankelijk van uw inlegbedrag en het type vermogensbeheerder.

Wat is het verschil tussen fictief rendement en werkelijk rendement?

Fictief rendement en werkelijk rendement verschillen fundamenteel in berekening en doel. Het fictief rendement, ook bekend als forfaitair rendement, is een verondersteld rendement dat de Belastingdienst gebruikt voor de vermogensrendementsheffing. Het werkelijk rendement daarentegen is de daadwerkelijke winst of het verlies uit uw vermogen.

Het werkelijk behaalde rendement omvat gerealiseerde en ongerealiseerde waardeontwikkelingen, zoals bij een cryptoportefeuille. Ook regelmatige inkomsten, zoals handelswinsten of stakingsopbrengsten, vallen hieronder. Voor box 3 wordt werkelijk rendement vastgesteld op nominaal rendement, zonder inflatiecorrectie. Houd er rekening mee dat geschatte rendementen van beleggers niet gegarandeerd zijn. De definitie van werkelijk rendement voor overige vermogensbestanddelen in box 3 werd in 2021 nog bestudeerd. Dit werkelijk rendement is relevant voor rechtsherstel als het lager is dan het forfaitaire rendement, waarbij u een speciaal formulier kunt invullen. Voor realistische verwachtingen bij beleggen, over een tijdshorizon van enkele jaren, is het verstandig u te verdiepen in artikelen die hierover gaan.

Hoe bereken je het box 3-inkomen voor je aangifte?

Het box 3-inkomen voor uw aangifte berekent u door de belastinggrondslag voor spaargeld en beleggingen te bepalen. Dit proces omvat de volgende stappen:

• Het bepalen van uw vermogen op de peildatum.
• Het toepassen van de juiste percentages.
• De uiteindelijke berekening van het belastbare inkomen.

De berekening van het box 3-inkomen in 2022 ging uit van een fictieve verdeling van vermogensbestanddelen, gebaseerd op fictief rendement. Nadat het box 3-inkomen is vastgesteld, berekent u de belastingbetaling door dit inkomen te vermenigvuldigen met het box 3-tarief van 36% voor 2024. Dit inkomen kan voor zowel 2023 als 2024 worden berekend. Voorbeelden van berekend belastbaar inkomen in het nieuwe stelsel zijn €14.539,00 en €14.139,00 voor huisjesmelkers, en €7.071,00 voor een belegger.

Stap 1: bepaal je vermogen op de peildatum

U bepaalt uw vermogen op een specifieke peildatum. Dit eigen vermogen berekent u door de waarde van uw bezittingen te verminderen met uw schulden. De Belastingdienst hanteert 1 januari als peildatum voor de vermogensbelasting. Op deze datum wordt de hoogte van uw vermogen gemeten. Hoewel het eigen vermogen ook per kwartaalpeildatum, zoals 31 maart of 30 juni, berekend kan worden, is 1 januari leidend voor de belasting. Let op: vermogen dat vlak voor de jaarwisseling tijdelijk van rekeningen is gehaald, blijft buiten zicht op de peildatum van 31 december.

Stap 2: pas de juiste percentages toe

U past de juiste percentages toe door de forfaitaire rendementspercentages van de Belastingdienst te gebruiken. Deze percentages verschillen per vermogenscategorie, zoals spaargeld en overige bezittingen. De Belastingdienst stelt deze percentages jaarlijks vast. Voor de meest actuele cijfers raadpleegt u de website van de Belastingdienst.

Stap 3: bereken het belastbare box 3-inkomen

Je berekent het belastbare box 3-inkomen door het inkomen in box 3 te verminderen met de belastingvrije voet. Dit belastbare inkomen in box 3 wordt berekend als je vermogen minus het heffingsvrije bedrag. Na een wetswijziging in de zomer van 2020 werd voorgesteld dat het heffingvrije inkomen €400 bedraagt. Voor een huisjesmelker of vastgoedbelegger in het nieuwe Box 3 stelsel was het inkomen Box 3, berekend als spaargeld plus overig vermogen minus schulden, €14.539,00. Na aftrek van het heffingvrije inkomen bedroeg het belastbare inkomen Box 3 voor zo'n belegger in belastingjaar 2024 €14.139,00. Een andere belegger in dit nieuwe stelsel had een belastbaar inkomen Box 3 van €7.071,00.

Wanneer is werkelijk rendement gunstiger dan fictief rendement?

Werkelijk rendement is gunstiger dan fictief rendement wanneer uw daadwerkelijke opbrengsten uit vermogen hoger zijn dan het veronderstelde rendement van de Belastingdienst. Dit is vaak het geval bij vastgoed, waar het werkelijk rendement meestal hoger ligt dan het forfaitaire rendement. Ook bij beleggingen in het algemeen is het gemiddelde rendement in Nederland meestal hoger dan het fictief rendement. Zo lieten de beleggingen van Geldnerd in de afgelopen 10 jaar een hoger werkelijk rendement zien dan het fictief rendement van de Belastingdienst. Toch is dit niet altijd zo. In 2023 was het werkelijk rendement bij beleggingen in aandelen of obligaties meestal lager dan het fictief rendement in box 3. Het fictief rendement op beleggingen ligt overigens hoger dan het fictief rendement op spaargeld. Het werkelijk rendement is ook relevant voor rechtsherstel als het lager is dan het forfaitaire rendement.

Voor een completer beeld kijkt u naar het reëel rendement. Reëel rendement is het rendement na inflatiecorrectie en geeft een nauwkeurigere weergave van de winst. Een reëel rentepercentage meet de werkelijke koopkrachttoename van rente, gecorrigeerd voor inflatie.

Rekenvoorbeeld: fictief rendement berekenen voor spaargeld en beleggingen

Een rekenvoorbeeld voor fictief rendement berekenen is gebaseerd op de vaste percentages die de Belastingdienst hanteert voor spaargeld en beleggingen. U kunt echter wel uw eigen rendement op spaargeld of beleggingen uitrekenen om uw werkelijke opbrengst te zien. De basisformule voor beleggingsrendement is: ((Eindwaarde - Beginwaarde) / Beginwaarde) x 100. Dit resultaat geeft het rendement in procenten. Voor een completer beeld van uw eindkapitaal houdt u rekening met het verwachte rendement, uw inlegbedrag en de looptijd.

Online rendementscalculators helpen u hierbij. Deze tools simuleren de invloed van uw beleggingshorizon en maandelijkse inleg. Zo krijgt u inzicht in het benodigde rendement voor uw financiële doelen en de bijbehorende risico's. Er zijn verschillende methoden, zoals simpele en samengestelde rente, om rendement te berekenen. Een Nederlandstalige calculator kan de toekomstige waarde van uw spaargeld en investeringen tonen, inclusief het effect van regelmatige stortingen.

Welke bezittingen en schulden tellen mee in box 3?

In box 3 tellen uw spaargeld, beleggingen en een eventuele tweede woning mee als bezittingen. Overige bezittingen in box 3 omvatten financiële bezittingen exclusief spaargeld, zoals aandelen, obligaties en onroerend goed. Schulden in box 3 omvatten geleend geld, hypotheken, familie- en bankleningen.

U mag deze schulden van uw bezittingen aftrekken. Uw eigen vermogen in box 3 is de waarde van uw bezittingen verminderd met uw schulden. Voor 2024 geldt dat box 3 schulden alleen meetellen als ze hoger zijn dan een drempel van €3.700. De belastingplichtige geeft elk jaar bezit en schulden op voor de berekening van de grondslag sparen en beleggen.

Hoeveel belasting betaal je over 200.000 euro spaargeld?

Over 200.000 euro spaargeld, zonder fiscaal partner, betaalde u in 2024 566,28 euro aan box 3 belasting, gebaseerd op een belastbaar rendement van 2.200 euro met een fictief percentage van 1,10 procent. U betaalt vermogensbelasting over spaargeld boven een grens van 57.500 euro (2025), die in 2023 nog 57.000 euro was. In datzelfde jaar kregen belastingplichtigen met meer dan 57.000 euro aan spaargeld mogelijk een hoger belastingtarief. Voor 325.000 euro spaargeld bedroeg de extra box 3 belasting in 2024 2.340 euro, met een forfaitair rendement van 2,0 procent en een box 3-tarief van 36 procent. Ook bij 100.000 euro in deposito sparen betaalde een belastingplichtige in 2025 518 euro aan box 3 belasting. In 2023 betaalde u over een spaarrendement van 20.000 euro nog 298,30 euro belasting. Belastingplichtigen met spaarbedragen tussen 30.000 en 100.000 euro werden eveneens belast op hun spaartegoed. De belasting op spaargeld in box 3 is complex en afhankelijk van meerdere factoren; raadpleeg daarom altijd de actuele cijfers van de Belastingdienst voor uw situatie.

Hoe kun je het rendement berekenen?

U berekent het rendement door het verschil tussen de eindwaarde en de beginwaarde van uw investering te nemen. Deel dit verschil door de beginwaarde en vermenigvuldig met 100. Zo krijgt u het rendement in procenten. Voor beleggingen met inkomsten telt u deze inkomsten op bij de eindwaarde. Daarna past u dezelfde formule toe. Dit eenvoudige percentage rendement is geschikt voor kortlopende situaties. Voor langere periodes berekent u het jaarlijks rendement, ook wel geometrisch rendement genoemd. Diverse rekentools en calculators helpen u bij het berekenen van rendement en eindkapitaal na een looptijd.

Hoe werkt fictief rendement in de aangifte bij de Belastingdienst?

De Belastingdienst belast fictief rendement op uw spaargeld en beleggingen. Dit fictief rendement berekenen ze door uw totale vermogen te verminderen met het heffingsvrije vermogen. De percentages hiervoor stelt de Belastingdienst jaarlijks vast. Zo was het fictief rendement voor spaargeld in 2025 1,44 procent. Voor beleggingen en andere bezittingen gold in 2025 een percentage van 5,88 procent. Over het berekende fictief rendement betaalt u 31% inkomstenbelasting.