Kan rendementsgrondslag negatief zijn?

De rendementsgrondslag in box 3 kan niet negatief zijn. Dit komt doordat de Belastingdienst voor de berekening van de vermogensrendementsheffing uitgaat van een fictief rendement, dat altijd minimaal nul is, ongeacht de werkelijke rendementen op uw spaargeld of beleggingen. Zelfs wanneer uw werkelijke rendementen onder nul uitkomen, blijft de rendementsgrondslag voor belastingdoeleinden positief of nul.

Het Nederlandse belastingstelsel in box 3 werkt met een systeem van forfaitaire rendementen. Dit betekent dat de Belastingdienst niet kijkt naar het werkelijke rendement dat u op uw vermogen behaalt, maar naar een door de overheid vastgesteld percentage per vermogenscategorie. Deze percentages zijn in 2026 vastgesteld en worden doorgaans niet negatief. Het is een veelvoorkomende misvatting dat een negatief werkelijk rendement direct leidt tot een negatieve rendementsgrondslag in box 3. In werkelijkheid is de rendementsgrondslag een berekende waarde die de basis vormt voor de belastingheffing en altijd minimaal nul is.

Hoewel de rendementsgrondslag in box 3 niet negatief kan zijn, zijn er wel degelijk situaties waarin het werkelijke rendement op uw vermogen onder nul kan uitkomen. De kennisbank toont diverse voorbeelden van negatieve werkelijke rendementen:

• Negatieve rente op spaargeld: In 2015 en voor 12 september 2022 kon het rendement op spaargeld onder nul liggen, wat leidde tot ontevredenheid bij rekeninghouders omdat spaargeld niets of zelfs minder opleverde.
• Verlies op beleggingen: Tot en met het eerste kwartaal van 2025 was het rendement op beleggingen, zoals aandelen, -3,8 procent. Beleggingen kunnen dus daadwerkelijk verlies opleveren.
• Licht positief of nul rendement op vastgoed: Rendement uit vastgoedbeleggingen is, rekening houdend met lopende kosten, belastingen en inflatie, vaak licht positief of zelfs nul.
• Negatieve reële rente: De reële rente is in 2021 verder in negatief terrein gedoken, wat betekent dat de koopkracht van spaargeld afneemt.

De fiscale betekenis hiervan is dat u geen verlies kunt verrekenen in box 3 als uw werkelijke rendement negatief is. De rendementsgrondslag, die de basis vormt voor de belastingberekening, blijft positief of minimaal nul. Hierdoor betaalt u in principe altijd belasting over een verondersteld rendement, zelfs als u in werkelijkheid verlies lijdt op uw vermogen.

Ter verduidelijking van het verschil tussen werkelijk en fictief rendement, kunt u de volgende vergelijking bekijken:

De percentages voor het fictieve rendement in box 3 worden jaarlijks door de Belastingdienst vastgesteld en zijn te vinden op de website van de Belastingdienst.