Kan ik aandelen overdragen aan mijn familie?

Ja, u kunt aandelen juridisch overdragen aan familieleden. Deze overdracht kan plaatsvinden via een schenking, verkoop, of als onderdeel van een bedrijfsoverdracht. Het proces brengt echter diverse juridische en fiscale overwegingen met zich mee, zoals schenkbelasting, erfbelasting en inkomstenbelasting, die zorgvuldige planning vereisen om onnodige belastingdruk te voorkomen.

Bij het overdragen van aandelen aan familieleden, zoals kinderen of kleinkinderen, zijn er verschillende fiscale aspecten waar rekening mee gehouden moet worden. Een belangrijke is de schenkbelasting. Deze belasting is verschuldigd wanneer de aandelen worden overgedragen voor een prijs die lager is dan de waarde in het economische verkeer. Dit betekent dat als u aandelen schenkt of verkoopt tegen een te lage prijs, het verschil als schenking kan worden gezien door de Belastingdienst.

Daarnaast kunnen er inkomstenbelasting en, in geval van overlijden, erfbelasting van toepassing zijn. De specifieke belasting die van toepassing is, hangt af van de manier waarop de overdracht plaatsvindt (schenking, verkoop, of als onderdeel van een bedrijfsopvolging) en de structuur van de onderneming.

Voor bedrijfsoverdrachten in de familiesfeer bestaan er speciale fiscale gunstregimes die de belastingdruk aanzienlijk kunnen verminderen. De twee belangrijkste zijn de doorschuiffaciliteit en de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR). De doorschuiffaciliteit maakt het mogelijk om de belastingclaim over de overgedragen aandelen uit te stellen. Dit geldt onder specifieke voorwaarden, waaronder dat de aandelen deel uitmaken van een onderneming en de verkrijger deze minimaal vijf jaar behoudt. De bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) kan de belastingdruk zelfs met 83% verminderen, wat een aanzienlijk voordeel kan opleveren bij de overdracht van een familiebedrijf.

Rekenvoorbeeld: Belastingvermindering met de BOR

Stel, de waarde van de over te dragen aandelen in uw familiebedrijf bedraagt €1.000.000. Zonder de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) zou over dit bedrag schenk- of erfbelasting betaald moeten worden. Met toepassing van de BOR kan de belastingdruk echter aanzienlijk worden verminderd. De BOR biedt een vrijstelling van 100% over de eerste €1.205.871 (bedrag 2024) van de ondernemingswaarde, en 83% over het meerdere. Voor ons voorbeeld van €1.000.000 betekent dit dat de volledige waarde onder de vrijstelling valt, waardoor er geen schenk- of erfbelasting over de ondernemingswaarde verschuldigd is. Dit toont een aanzienlijk fiscaal voordeel bij de overdracht van een familiebedrijf.

Wanneer de aandelen worden overgedragen vanuit een holding B.V. van de ouder naar een holding B.V. van het kind, gelden er specifieke regels. De boekwinst die de holding B.V. van de ouder realiseert bij de overdracht van de aandelen, valt onder de deelnemingsvrijstelling en is daardoor niet belast. Dit kan een groot fiscaal voordeel opleveren.

Bij de overdracht van aandelen aan de holding B.V. van de zoon of dochter moet wel een belastinglatentie worden berekend. Deze latentie verlaagt de koopsom van de aandelen, wat gunstig kan zijn voor de verkrijger. De holding B.V. van het kind kan de koopsom schuldig blijven aan de holding B.V. van de ouder, mits er een zakelijke rente wordt afgesproken. Deze rente op de schuldig gebleven koopsom kan aftrekbaar zijn van de winst van de onderneming van het kind, indien de holding B.V. en de werk B.V. een fiscale eenheid vormen.

Naast de fiscale aspecten zijn er ook belangrijke juridische en financiële overwegingen bij de overdracht van aandelen aan familieleden. Een goed opgestelde aandeelhoudersovereenkomst is essentieel. Deze overeenkomst kan belangrijke clausules bevatten om de continuïteit en zeggenschap binnen de onderneming te waarborgen. Dit zijn onder andere:

• Overdrachtsrestricties: Regels die bepalen onder welke voorwaarden aandelen mogen worden overgedragen aan derden buiten de familie.
• Voorkooprechten: Bepalingen die familieleden het recht geven om aandelen als eerste te kopen wanneer een ander familielid zijn aandelen wil verkopen.
• Besluitvormingsprocedures: Afspraken over hoe belangrijke besluiten binnen de onderneming worden genomen.
• Uittrederegelingen: Procedures voor het geval een familielid de onderneming wil verlaten.

De overdracht van aandelen in de familiesfeer vereist bovendien een zakelijk overeengekomen koopsom. Mocht financiering bij een bank niet rondkomen, dan kan de onderneming ook worden overgedragen tegen cumulatief preferente aandelen. Dit biedt een alternatieve financieringsstructuur waarbij de overdragende partij een preferent dividend ontvangt, terwijl de zeggenschap overgaat naar de volgende generatie.

Gezien de complexiteit van de juridische en fiscale regelgeving, is het raadzaam om professioneel advies in te winnen bij een fiscalist of gespecialiseerde jurist voordat u overgaat tot de overdracht van aandelen aan familieleden. Voor meer informatie over de Bedrijfsopvolgingsregeling, kunt u onze speciale pagina raadplegen.