Russische aandelen: koers, markt en handel

Russische aandelen vertegenwoordigen belangen in bedrijven die genoteerd zijn aan de Russische beurs, een markt waarvan de koersontwikkeling, dynamiek en handelsactiviteit historisch sterk afhankelijk zijn van geopolitieke factoren en de wereldwijde olieprijs. Een treffend voorbeeld hiervan is de scherpe daling van ongeveer 50% in februari 2022, direct volgend op de inval in Oekraïne. De samenstelling van deze markt wordt bovendien gekenmerkt door een zware dominantie van olie- en gasbedrijven, die circa 60% van de totale marktkapitalisatie uitmaken. Voorafgaand aan de geopolitieke spanningen, bedroeg de totale marktkapitalisatie eind 2021 nog 765 miljard euro. Op deze pagina verdiepen we ons verder in de specifieke marktdynamiek, de belangrijkste indices en de actuele handelsmogelijkheden betreffende Russische aandelen.

Wat zijn Russische aandelen?

Russische aandelen zijn effecten van bedrijven die genoteerd staan aan de Russische beurs. Deze markt is risicovol, vooral door geopolitieke spanningen en schommelingen in de olieprijs. De Russische aandelenmarkt wordt voor ongeveer 60 procent gedomineerd door olie- en gasbedrijven. Sinds de Russische invasie in 2022 lopen beleggers met Russische aandelen in hun portefeuilles waarschijnlijk risico op totaalverlies. Niet-handelbare Russische aandelen in ETF-portefeuilles worden verdacht en hun waarde is verminderd tot bijna nul. Zo zijn ETF's op de Russische aandelenmarkt, zoals de MSCI Russia ETF, niet investeerbaar en volledig handelsgestopt. Deze ETF's zijn niet verhandelbaar.

Vóór 2018 werden Russische aandelen door beleggers weinig gewaardeerd, met hoog gedisconteerde waarderingen en lage koers-winstverhoudingen. Toch werd de Russische aandelenmarkt in 2023 door Morgan Stanley en UBS als een van de meest aantrekkelijke investeringsmarkten ter wereld beschouwd. Ook in 2020-2021 gold de markt als kansrijk door charttechnische factoren en een oplopende olieprijs. Begin 2022 was het aandeel van Russische aandelen binnen wereldwijde indices minder dan 4 procent. De laatste 3-4 jaar tot 2023 zijn meerderheidsaandeelhouders in Russische bedrijven gedwongen meer consideratie te tonen voor minderheidsaandeelhouders. Ondanks de algemene situatie toonde de Russische aandelenmarkt kort voor 19 juli 2024 een positieve koersdynamiek, mede door dividendstortingen.

Hoe staat de Russische beurs er vandaag voor?

De Russische beurs toonde kort voor 19 juli 2024 een positieve koersdynamiek. Deze ontwikkeling kwam door dividendstortingen op beleggingen.

Toch blijft de markt voor Russische aandelen risicovol. Dit komt door de gevoeligheid voor geopolitieke spanningen en schommelingen in de olieprijs.

Welke Russische aandelen en indices zijn relevant?

De belangrijkste Russische aandelenindices zijn de MOEX-index en de Russian Trading System (RTS) Index. Deze indices omvatten aandelen van grote Russische bedrijven zoals Yandex, Sberbank en Gazprom. Echter, veel Russische aandelen en gerelateerde ETF's zijn niet meer investeerbaar. Indexaanbieders zoals MSCI en FTSE hebben deze effecten na de invasie van Oekraïne in 2022 uit wereldwijde indices verwijderd.

MOEX Russia Index

De MOEX Russia Index is de belangrijkste benchmark voor de Russische aandelenmarkt, genoteerd in roebels. Deze index bestond eind 2021 uit 41 beursgenoteerde Russische bedrijven. Destijds vertegenwoordigde de MOEX-index ongeveer 90% van de totale Russische beurskapitalisatie. In 2021 bestond meer dan 40 procent van de index uit Gasprom, Lukoil en Sberbank. De Moscow Exchange (MOEX) is de grootste Russische beurs. De marktplaatsindex MOEX daalde in de week tot 8 juni 2023 met 1,73 procent. Individuele aandelen op de MOEX, zoals Sber, behoren tot de sector Financials en hadden een marktkapitalisatie van 5,98 biljoen roebel. Ook LUKOIL, met beurscode LKOH, en Rosneft Oil, met een marktkapitalisatie van 6,42 biljoen Russische roebel, zijn belangrijke onderdelen.

RUSLAND-RTS

De RTS Index is, naast de MOEX Russia Index, een belangrijke graadmeter voor de Russische aandelenmarkt. Deze index volgt de prestaties van Russische bedrijven. Voor actuele koersen en de samenstelling van de RTS Index kunt u gespecialiseerde financiële informatiebronnen raadplegen.

Grote Russische aandelen

Onder de prominente Russische aandelen bevinden zich namen als Gazprom, Lukoil, Rusal en VTB. Een aanzienlijk deel van de Russische aandelenmarkt, ongeveer zestig procent, wordt gevormd door de olie- en gassector. Hoewel de Russische beurs sinds 1 januari 2025 een opmerkelijke stijging heeft laten zien, met aandelen die in dat jaar tot de best presterende behoorden, is de handel sinds maart 2022 sterk beïnvloed. Koersdalingen en internationale sancties hebben de verhandelbaarheid van deze aandelen aanzienlijk bemoeilijkt. Veel internationale investeerders streven ernaar hun Russische bezittingen af te stoten vanwege de toegenomen geopolitieke risico's. De aanwezigheid van Russische aandelen in mondiale indices was begin 2022 bescheiden, met een aandeel van minder dan vier procent. Desondanks hadden Amerikaanse vermogensbeheerders zoals GQG Partners en Invesco eind 2021 en begin 2022 nog een aanzienlijke blootstelling aan Russische aandelen binnen hun opkomende markten fondsen.

Kun je Russische aandelen kopen of verkopen?

Het kopen en verkopen van Russische aandelen is complex en kent diverse beperkingen. Dit wordt beïnvloed door internationale sancties en de specifieke mogelijkheden via brokers, wat ook gevolgen heeft voor bestaande posities. Voor meer achtergrondinformatie over beleggen in Russische aandelen kunt u verder lezen.

Via welke brokers is handel mogelijk?

U kunt Russische aandelen verhandelen via verschillende brokers. Mogelijke brokers voor beleggers zijn Interactive Brokers (IBKR), EasyBroker, Lynx, Todays Groep, ABN AMRO en Rabobank. Ook DEGIRO en ING staan bekend als brokers die deze handel aanbieden. Voorbeelden van gereguleerde brokers die internationaal beschikbaar zijn, zijn DEGIRO, Mexem, ColmexPro en Interactive Brokers. Easybroker maakt handel mogelijk op aandelen, ETF's, obligaties en opties. Dit platform biedt toegang tot meer dan 100 beurzen, waaronder diverse beurzen in Europa. Als execution-only broker geeft Easybroker klanten de mogelijkheid om zelf op de beurs te handelen. Voor meer informatie over brokers voor Russische aandelen, bekijk de brokeroverzichten.

Welke sancties en beperkingen gelden er?

De Verenigde Staten en andere regeringen hebben exportcontroles en economische sancties opgelegd tegen Rusland. Westerse landen hebben ook sancties ingesteld, waaronder het bevriezen van buitenlandse valutareserves van de Russische centrale bank. De Europese Unie hanteert beperkende maatregelen zoals wapenembargo’s, invoer- en uitvoerbeperkingen, en restricties op het verstrekken van bepaalde diensten. Financiële sancties omvatten het verbod op het direct of indirect ter beschikking stellen van tegoeden of economische middelen aan gesanctioneerde personen, en verbieden ook financiële diensten aan hen. Deze sancties bevriezen activa en beperken de toegang tot financiële systemen. Westerse landen beperken daarnaast de goudhandel met Rusland. Nederland voert sinds 2022 economische, sportieve en culturele sancties uit, zoals de uitsluiting van Rusland van voetbal en Formule 1. Deze internationale sancties dienen als tegenmaatregel tegen de Russische regering en haar aanhangers.

Wat betekent dit voor bestaande posities?

Wat bestaande posities in Russische aandelen betekenen, hangt af van de specifieke sancties en de aanbieder waar u belegt. De situatie verschilt per aandeel en per broker. Voor actuele informatie over uw specifieke beleggingen is het raadzaam contact op te nemen met uw eigen broker. Ook de Autoriteit Financiële Markten (AFM) kan algemene richtlijnen bieden over de impact van sancties.

Waar let je op bij Russische aandelenkoersen?

Bij het beoordelen van Russische aandelenkoersen let u op de inherente risico's en specifieke marktkenmerken. De markt is extreem gevoelig voor de olieprijs en geopolitieke spanningen. Hoewel de Russische aandelenmarkt in 2020-2021 als kansrijk werd gezien en kort na 2013 koersstijgingen werden verwacht, werd beleggers rond 2018 juist afgeraden actief te zijn door valutaverliezen en ongunstige langetermijntrends. Impulsieve koersstijgingen leiden vaak tot sterke correcties. Vóór 2018 werden Russische aandelenmarkten door beleggers weinig gewaardeerd, met hoog gedisconteerde waarderingen en lage koers-winstverhoudingen. Na 2013 moest de koers-winstverhouding van Russische beursgenoteerde bedrijven boven de 5 stijgen voor nieuwe instroom. De rentabiliteit en groei van Russische bedrijven waren in 2014-2016 belangrijk om waarderingstekorten na een rally te voorkomen. Verder zijn de liquiditeit, valutarisico's en de specifieke ISIN-codes van de aandelen belangrijke aandachtspunten.

Liquiditeit en handelsvolume

De liquiditeit en het handelsvolume van russische aandelen bepalen hoe makkelijk u deze kunt kopen of verkopen. Een lage liquiditeit betekent dat er weinig kopers en verkopers zijn. Dit maakt het lastig om snel aandelen te verhandelen zonder de prijs te beïnvloeden. Het handelsvolume geeft aan hoeveel aandelen er over een bepaalde periode van eigenaar wisselen. Voor actuele informatie over de liquiditeit en het handelsvolume van specifieke russische aandelen kunt u de beursberichten raadplegen.

Valutarisico en koersrisico

Valutarisico betekent dat de waarde van uw beleggingen, zoals russische aandelen, kan veranderen door schommelingen in wisselkoersen. Dit risico treedt op wanneer wisselkoersschommelingen de waarde van uw beleggingen beïnvloeden. Vooral als de koers van de belegging omgerekend naar euro daalt. Koersveranderingen van valuta kunnen de waarde van uw investering versterken of verzwakken. Het valutarisico ontstaat door schommelingen in de wisselkoers tussen de valuta van de belegging en de euro. Dit kan een grote impact hebben op korte termijn rendementen. Rendementen kunnen zelfs geheel worden weggedrukt door wisselkoersvolatiliteit. Koersrisico bij valutabeleggingen is het risico op koersschommelingen van de beleggingen zelf.

ISIN en beursnotering

Specifieke ISIN-codes en beursnoteringen voor Russische aandelen zijn niet algemeen beschikbaar. Een ISIN is een unieke identificatiecode voor een effect, terwijl een beursnotering aangeeft waar het aandeel verhandeld wordt. Als u een specifiek Russisch aandeel zoekt, vindt u deze details meestal op de website van de betreffende beurs. Ook financiële datadiensten kunnen hierbij helpen. Het is een zoektocht die geduld vraagt.

Kun je Russische aandelen kopen?

Direct investeren in Russische aandelen is momenteel aanzienlijk beperkt door diverse factoren. Na de inval in Oekraïne in februari 2022 daalde de Russische aandelenmarkt met 50%, wat, samen met internationale sancties, de handel in Russische activa zwaar heeft beïnvloed. Internationale investeerders ondervinden grote moeilijkheden bij het verkopen van hun Russische bezittingen. Als gevolg hiervan kunnen beleggers in Russische aandelenfondsen geen transacties uitvoeren. Bovendien zijn ETF's die beleggen in Russische aandelen, zoals de MSCI Russia, momenteel niet verhandelbaar en ontbreken verkoopprijzen.

Wat zijn de grootste Russische aandelen?

De grootste Russische aandelen variëren afhankelijk van de gebruikte criteria en de actuele marktomstandigheden. Wat als 'grootst' telt—marktkapitalisatie, handelsvolume of sectorinvloed—verschilt per analyse. Voor een actueel overzicht van de grootste Russische aandelen kunt u financiële nieuwsbronnen of gespecialiseerde beursanalyses raadplegen. Bedenk dat de Russische markt momenteel onderhevig is aan sterke geopolitieke invloeden en sancties.

Welke aandelen stijgen bij oorlog?

Bij oorlogssituaties kunnen defensieaandelen en oliebedrijven in waarde stijgen. Over het algemeen presteert de stockmarkt positief tijdens oorlogen. Oorlogsspanningen dragen bij aan een waardestijging van defensieaandelen, zoals wapen- en munitieproducenten. Dit komt doordat oorlogsgerelateerde overheidsuitgaven de aandelenmarkten bevorderen. Historisch gezien presteerde de Amerikaanse aandelenmarkt goed tijdens oorlogsperiodes. Zo steeg de Amerikaanse beurs tussen 1941 en 1945 met 35,82 procent. Ook in de laatste weken van het eerste kwartaal van 2022 stegen aandelenkoersen na een reactie op oorlog.

Is er nog handel met Rusland?

Handel met Rusland is vanaf 2025 bijna volledig beperkt door sancties en handelsbeperkingen vanuit de Verenigde Staten en de EU. Ondanks deze beperkingen omzeilen Rusland en westerse ondernemers het handelsverbod via derde landen. In 2021 maakte handel met Rusland nog circa 5 procent van de EU-warenhandel uit. Herstel van de handelsrelaties tussen Europa en Rusland is pas mogelijk na een militaire nederlaag van Rusland in Oekraïne. Ook is het vertrek van Poetin een voorwaarde voor herstel.