Aandelen Rusland-Oekraïne

De Russische aandelenmarkt daalde in februari 2022 met 50% na de invasie van Oekraïne, wat wereldwijd onzekerheid en volatiliteit op financiële markten veroorzaakte. De Russische aandelenmarktindex daalde toen met 44%, leidend tot grote koersbewegingen. Russische aandelen in beleggersportefeuilles liepen risico op totaalverlies en werden in juni 2023 uit BRIC-ETF's verwijderd. Hoewel Europese beurzen initieel tot 5% daalden, herstelden de wereldwijde aandelenmarkten tussen februari en begin april 2022 bijna volledig, met een matige impact. Op deze pagina leest u meer over de gevolgen van het conflict voor uw beleggingen.

Wat betekent de oorlog voor aandelen en beleggen?

De oorlog heeft een complexe en vaak onvoorspelbare impact op aandelen en beleggingen. Beleggen tijdens geopolitieke onrust heeft altijd effect op aandelen. De onrust door oorlog en "pestgedrag" heeft een negatief effect op aandelenmarkten. Wereldwijde aandelenmarkten zullen dalen door bedrijfsverstoringen veroorzaakt door oorlog. De impact van oorlog op de beurs hangt echter af van de duur, ernst en belangen van het conflict. Oorlog beïnvloedt de onvoorspelbaarheid op beurzen, omdat zekerheid ontbreekt.

Beleggers moeten rekening houden met deze inconsistentie. Historisch gezien heeft oorlog een inconsistent effect op aandelenmarkten. Zo presteerde de S&P500 tijdens de Tweede Wereldoorlog positief. Oorlogen in Irak en de inval in Afghanistan veroorzaakten sterke marktschommelingen. Effectenbeleggers vinden ook investeringsmogelijkheden in aandelen die profiteren van oorlogssituaties. De impact van oorlog op de geïnvesteerde markt kan verminderen door reeds ingecalculeerde economische sancties.

Welke markten en sectoren worden geraakt?

De oorlog in Oekraïne raakt diverse markten en sectoren wereldwijd. Dit omvat direct de aandelenmarkten van Rusland en Oekraïne, en beïnvloedt ook bredere Europese sectoren. Vooral de defensiesector reageert hierop.

Russische aandelen

Russische aandelen zijn een risicovolle markt, sterk beïnvloed door geopolitieke spanningen en olieprijsschommelingen. Na de invasie van Oekraïne in februari 2022 daalde de Russische aandelenmarkt met 50%, mede door economische sancties van het Westen. Voor begin 2022 maakten Russische aandelen minder dan 4 procent uit van wereldwijde indices, en eind 2021 vertegenwoordigden Russische aandelenfondsen slechts 0,04 procent van de totale Europese fondsenmarkt. De markt, met een marktkapitalisatie van 765 miljard euro eind 2021, wordt voor ongeveer 60 procent gedomineerd door olie- en gasbedrijven. Al in 2014 kregen beleggingsfondsen in Russische aandelen rake klappen. Hoewel de markt in 2020-2021 nog als kansrijk werd gezien, vereiste deze in februari 2022 een prijsbetaling van viermaal de jaarwinst. Meer informatie over beleggen in Rusland vindt u op onze zustersite.

Oekraïense aandelen

Investeerders zien kansen in Oekraïense aandelen, zelfs met de huidige oorlog. Vanaf 24 februari 2024 ontdekken zij potentieel voor investeringen en wederopbouw in Oekraïne. Oekraïense investeerders tonen interesse in activadiversificatie en innovatieve investeringen. In 2023 nam hun deelname aan M&A-deals toe tot 36% van de totale dealwaarde. Sommige investeerders zien echter risico's door corruptie en bureaucratische belemmeringen. Vooral tweede- en derde-lijns aandelen op de Oekraïense markt bieden kansen voor waardegroei. Historisch gezien had de Oekraïense aandelenmarkt in 2007 een rendement van 129 procent in USD. Het was toen de sterkste aandelenmarkt in Oost-Europa, ondanks twee marktcorrecties dat jaar.

Europese en defensiesector

De Europese defensiesector staat in de belangstelling door de geopolitieke druk op Europa. Europese overheden committeren zich aan het verhogen van defensie-uitgaven met miljarden euro's tot 2035. De sector vereist militaire investeringen ter versterking van miljarden euro, specifiek voor autonome defensiemogelijkheden. Hierdoor heroverwegen Europese vermogensbeheerders, pensioenfondsen en verzekeraars hun beleid over investeringen in defensie. Zij zien nieuwe investeringsmogelijkheden ter ondersteuning van de Europese veiligheid. De sector trekt ook interesse van wereldwijde investeerders, mede door escalerende militaire overheidsuitgaven. Nationale en Europese budgetten ondersteunen de defensie-industrie, die ook door de Europese overheid wordt geïntegreerd. Europese beleggers horen argumenten aan om in defensiebedrijven te investeren als afdekking tegen geopolitieke risico's.

Welke beleggingsproducten zijn beperkt of risicovol?

Beleggingsproducten zoals opties, aandelen en private equity zijn complex en risicovol. U kunt hierbij meer verliezen dan uw initiële investering. Deze producten zijn niet voor elke belegger geschikt en omvatten ook cryptocurrencies en startups. Later kijken we specifiek naar aandelen, ETF's en Russische staatsobligaties.

Aandelen

Aandelen vertegenwoordigen een deel van het eigendom van een bedrijf. De waarde van deze aandelen kan sterk schommelen door gebeurtenissen zoals de oorlog tussen Rusland en Oekraïne. Beleggers zien hierdoor zowel risico's als potentiële kansen. Uw beleggingsbeslissingen hangen af van uw risicobereidheid. Voor specifieke informatie over aandelen en hun risico's raadpleegt u een financieel adviseur.

ETF’s en indexfondsen

ETF’s en indexfondsen volgen de prestaties van een mandje aandelen of obligaties. De oorlog tussen Rusland en Oekraïne kan de waarde van deze fondsen beïnvloeden, afhankelijk van de onderliggende activa. Deze fondsen spreiden uw beleggingen over meerdere aandelen, wat risico's kan dempen, maar niet uitsluit. De precieze impact op een specifiek ETF of indexfonds hangt af van de samenstelling en de blootstelling aan de getroffen markten. Voor gedetailleerde informatie over de risico's en samenstelling van specifieke fondsen, raadpleegt u de aanbieder of de toezichthouder zoals de AFM.

Russische staatsobligaties

Russische staatsobligaties zijn leningen die de Russische overheid uitgeeft. Vanaf begin 2022 is de Russische staatsschuld gedegradeerd naar een speculatieve rating door ratingbureaus. Hierdoor kan de overheid geen geld lenen tegen fatsoenlijke rentes, wat al een probleem was in 2014-2015. Het rendement op deze obligaties steeg sterk tot maart 2022. In december 2014 was de 10-jaars rente 13 procent, en in 2018 bereikten rendementen een piek boven de 9 procent. Beleggen in deze obligaties brengt een restrisico op bankroet met zich mee, vergelijkbaar met 1998. De Russische staat zal in de toekomst duurdere financieringskosten hebben. In 2025 leent de staat geld door pensioenfondsen te plunderen en staatsbedrijven te dwingen staatsleningen te kopen.

Wat doen sancties en handelsbeperkingen met je portefeuille?

Economische sancties en handelsbeperkingen verstoren markten en beïnvloeden de waarde van valuta's en goudprijzen. Dit kan leiden tot waardeverlies van nationale munteenheden en stimuleert de vraag naar goud als bescherming.

Sancties op Russische bedrijven

Westerse landen, waaronder de Europese Unie en de Verenigde Staten, hebben uitgebreide sancties ingesteld tegen Russische bedrijven en financiële instellingen. Deze maatregelen zijn gericht op Russische banken, oligarchen en diverse zakelijke entiteiten. Zo maken Amerikaanse sancties het moeilijk om zaken te doen met grote Russische bedrijven en leggen ze sancties op financiële instellingen. De Europese Unie richt zich met haar sancties specifiek op Russische burgers en bedrijven. Financiële sancties omvatten verboden op investeringen in Russische staatsschuld en transacties in vreemde valuta, en sluiten Russische banken uit van het SWIFT-netwerk. Ook grote bedrijven in de Russische scheepsbouwsector vallen onder deze sancties. Meer informatie over de impact op aandelen vindt u op aandelen verkopen Rusland.

Exclusion lists bij banken zoals ABN AMRO

Banken zoals ABN AMRO hanteren uitsluitingslijsten voor beleggingen. Deze lijsten sluiten bedrijven uit die op sanctielijsten staan of betrokken zijn bij controversiële wapens. Daarnaast worden bedrijven met meer dan 5% van hun omzet uit niet-duurzame sectoren geweerd. Denk hierbij aan tabak, gokken, bont, dierproeven en fossiele brandstoffen. Dit beleid geldt voor diverse profielen, zoals het Basique duurzaamheidsprofiel en de duurzame beleggingsselectie van ABN AMRO Private Banking en MeesPierson.

Koop- en verkoopbeperkingen in internet bankieren en de app

Sommige apps, zoals de digibank app, bieden de mogelijkheid om aandelen te kopen of verkopen en bankoverschrijvingen te doen met één login. Andere apps, zoals de Van Lanschot Kempen Beleggen App, staan geen geldoverboekingen of opnames toe via de app. Dit is vaak een veiligheidskenmerk, zodat er geen financiële transacties mogelijk zijn via de app zelf. U kunt dus verwachten dat de functionaliteit per aanbieder verschilt.

Welke kansen en risico’s zien beleggers nu?

Beleggers zien nu zowel kansen als aanzienlijke risico's door de oorlog tussen Rusland en Oekraïne. De handel in veel Russische beleggingsproducten is stilgelegd of beperkt, mede door sancties en onzekerheid. Dit heeft geleid tot waardeverminderingen, waarbij beleggingen in Russische aandelen en obligaties in portefeuilles vaak op nul gewaardeerd worden. Tegelijkertijd kunnen bepaalde sectoren profiteren van de veranderende geopolitieke situatie, wat nieuwe investeringsmogelijkheden creëert.

Aandelen die kunnen profiteren van oorlog en herbewapening

Aandelen die kunnen profiteren van oorlog en herbewapening zijn voornamelijk te vinden in de defensie- en oliesector. Defensiebedrijven zien hun aandelenkoersen stijgen door geopolitieke spanningen, omdat overheden hun uitgaven aan militaire uitrusting en technologie verhogen. Wapen-, munitie- en defensieproducenten zoals Lockheed Martin en General Dynamics trekken hierdoor aanzienlijke aandacht van de aandelenmarkt. Defensie-aandelen profiteren van een toegenomen waardering in de markt, zoals te zien was vanaf de oorlog in Oekraïne in 2022. Ook oliebedrijven kunnen profiteren van een hogere vraag en rendement door conflict. Zo toonden twee aandelen in een Dividendportefeuille op 2 maart 2022 een positieve winstontwikkeling door de oorlog in Oekraïne. Historisch gezien presteert de aandelenmarkt, zoals de Amerikaanse, vaak positief tijdens oorlogsperiodes.

Aandelen die extra kwetsbaar zijn

Aandelen die extra kwetsbaar zijn, zijn voornamelijk Russische aandelen en obligaties. Deze zijn onderworpen aan specifieke sancties. De handel in Russisch gerelateerde aandelen is gestopt per 2 maart. Hierdoor zijn beleggingsfondsen en ETF's die in Russische aandelen beleggen niet meer verhandelbaar. Russische aandelen en obligaties in Oost-Europa beleggingsfondsen worden zelfs op nul gewaardeerd. Ook de aandelenkoersen van financiële instellingen zijn sterk gedaald sinds de Russische invasie, volgens DNB. Dit hangt samen met onzekerheid over hun blootstelling aan Rusland en bredere economische gevolgen.

Wanneer is instappen in Russische aandelen nog logisch?

Instappen in Russische aandelen is nog logisch voor contrariaanse beleggers die kansen zien in het conflict. Je moet wel moedig zijn om hierin te investeren. Nieuwkomende investeerders zoeken dan naar liquide en hoogrentende Russische activa. Een binnenlandse instroom van kapitaal kan de negatieve impact van sanctiescenario's mogelijk compenseren of zelfs overtreffen. Historisch gezien werd de Russische aandelenmarkt als een van de meest kansrijke markten beschouwd, bijvoorbeeld in 2020-2021 door charttechnische kansrijkheid en een oplopende olieprijs. Ook in 2023 werd de markt door Morgan Stanley en UBS als zeer aantrekkelijk beoordeeld, en in 2017 was de markt grafisch technisch kansrijk met een hoge kans op stijging. Beleggers behaalden begin 2015 al significante maandelijkse winst door een sterke waardestijging van Russische aandelen en de koers van de roebel. Om waarderingstekorten na een rally te voorkomen, moeten de rentabiliteit en groei van Russische bedrijven snel terugkeren.

Welke aandelen stijgen bij oorlog?

Aandelen in de defensie- en oliesector stijgen vaak bij oorlog. Oorlogsspanningen en toegenomen overheidsuitgaven aan militair en defensie dragen bij aan deze waardestijging. Producenten van wapens en munitie, zoals Lockheed Martin en General Dynamics, trekken dan veel aandacht op de aandelenmarkt. De aandelenmarkt presteert historisch gezien vaak positief tijdens oorlogen; zo steeg de Amerikaanse beurs tussen 1941 en 1945 met een totale stijging van 35,82 procent. Ook in de eerste maanden van 2022, na de start van de oorlog in Oekraïne, vertoonden groei-indexen en olie- en defensiebedrijven stijgende koersen. Twee aandelen in een Dividendportefeuille profiteerden zelfs van de oorlog in Oekraïne met positieve winstontwikkeling. Hoewel aandelen in oorlogstijd kunnen profiteren van meer vraag, blijft grondig onderzoek en professioneel advies essentieel voor u.

Heeft Oekraïne tegenwoordig een aandelenmarkt?

Ja, Oekraïne heeft tegenwoordig een aandelenmarkt. Oekraïense aandelen worden hoofdzakelijk verhandeld via de over-the-counter (OTC) markt. De markt voor aandelen en cryptocurrencies ervaart gevolgen door de onzekerheid in Oost-Europa, een situatie die al in februari 2022 begon. Tweede- en derde-lijns aandelen op de Oekraïense markt bieden kansen voor waardegroei en nieuwe groeiverhalen. In het verleden, tussen juni en juli 2016, behaalde de Oekraïense aandelenmarkt zelfs een koersstijging van 8,90 procent op de UX Index.

Welke aandelen moet ik kopen als de oorlog in Oekraïne eindigt?

Specifieke aandelen om te kopen bij het einde van de oorlog in Oekraïne worden niet genoemd in de feiten. Wel wordt een einde aan de oorlog gezien als een positief teken voor de euro en Europese aandelenmarkten. Europese aandelenmarkten zouden profiteren van een staakt-het-vuren tussen Oekraïne en Rusland. Een de-escalatie van het conflict kan een positieve katalysator zijn voor de stijging van Europese aandelenkoersen. Ook de aandelen van opkomende markten worden beïnvloed door de vooruitzichten op een einde van de oorlog. In begin 2022 reageerden aandelenmarkten al positief op vredesgesprekken tussen Rusland en Oekraïne.

Hoeveel verlies hebben Rusland en Oekraïne op de beurs veroorzaakt?

De Russische aandelenmarkt verloor in februari 2022 50% van zijn waarde na de inval in Oekraïne; de index daalde toen met 44%. Deze agressie zorgde voor een totale afwaardering van alle Russische aandelen, waardoor beleggingen waardeloos werden. Al in de aanloop naar 24 februari 2022 verloren aandelenmarkten 8% van hun waarde door anticipatie op het conflict. Ook Europese beurzen werden geraakt. Zij daalden in februari 2022 met tot 5%, met een algemene daling van 4% in februari en maart 2022. De Russische inval leidde op 24 februari 2022 tot fors lagere openingskoersen op de Europese beurzen. Eerder, in 2014 en 2015, zorgde een crisis in Oekraïne al voor dalende koersen op de Russische aandelenmarkt. De HFRI Emerging Markets: Rusland/Oost-Europa Index verloor in januari 2014 5,4%.