Wat is niet gerealiseerde winst?

Niet-gerealiseerde winst, ook wel papierwinst genoemd, is de waardestijging van een belegging of ander actief dat u nog in bezit heeft en dus nog niet heeft verkocht. Deze winst bestaat alleen op papier en is nog niet omgezet in contant geld. Het is het verschil tussen de huidige marktwaarde van uw bezit en de oorspronkelijke aankoopprijs, zolang de verkoop nog niet heeft plaatsgevonden.

Deze vorm van winst ontstaat uit waardeveranderingen van effecten of andere activa, maar wordt pas 'gerealiseerd' wanneer het actief daadwerkelijk wordt verkocht. Tot die tijd blijft de waardestijging een onverwezenlijkte winst, die in principe onbeperkt ongerealiseerd kan blijven. Er is immers nog geen transactie geweest die de winst heeft verzilverd, waardoor de waarde nog kan fluctueren.

Voor bedrijven worden waardeveranderingen van beleggingen die nog niet verkocht zijn, verantwoord als niet-gerealiseerd resultaat, vaak aangeduid als 'Other Comprehensive Income' (OCI). Dit is relevant voor bijvoorbeeld een bedrijf dat investeert in andere ondernemingen en een ongerealiseerde waardevermeerdering boekt op een investering, indien het onderliggende portefeuillebedrijf in waarde is gestegen. Deze posten worden op de balans weergegeven, maar beïnvloeden de winst- en verliesrekening pas bij realisatie.

Het cruciale verschil tussen gerealiseerde en niet-gerealiseerde winst ligt in de voltooiing van de transactie. Geldwinst of -verlies wordt pas gerealiseerd op het moment dat een actief wordt verkocht. Gerealiseerde winsten of verliezen ontstaan dus door de verkoop van activa en de bijschrijving of afschrijving op de rekening van de belegger. Een gerealiseerde winst of verlies wordt gemeten als het verschil tussen de netto-opbrengst van de verkoop en de kostprijs van de investering. Hierbij wordt onverdiende waardestijging of waardevermindering uitgesloten van de directe meting van gerealiseerde winst, totdat de verkoop daadwerkelijk plaatsvindt.

Laten we het verschil tussen papierwinst en gerealiseerde winst illustreren met een rekenvoorbeeld:

Stel, u koopt in 2024 100 aandelen van Bedrijf X voor €50 per aandeel. Uw totale investering bedraagt dan €5.000.

• In 2025 stijgt de koers van Bedrijf X naar €70 per aandeel. De waarde van uw belegging is nu €7.000 (100 aandelen × €70). U heeft een niet-gerealiseerde winst van €2.000 (€7.000 − €5.000). Dit is papierwinst, omdat u de aandelen nog niet heeft verkocht en de winst nog niet definitief is.
• In 2026 besluit u de 100 aandelen te verkopen voor €75 per aandeel. U ontvangt dan €7.500. Uw gerealiseerde winst bedraagt nu €2.500 (€7.500 − €5.000). Deze winst is definitief en is omgezet in contant geld op uw rekening.

Een belangrijke misvatting die vaak voorkomt, is dat niet-gerealiseerde winsten direct belastbaar zijn. Niet-gerealiseerde winsten of verliezen worden echter niet opgenomen in het belastbaar inkomen totdat ze gerealiseerd zijn. Pas op het moment van verkoop, wanneer de papierwinst wordt omgezet in daadwerkelijk geld, wordt de winst relevant voor de belastingheffing. Dit betekent dat u geen inkomstenbelasting betaalt over de waardestijging van uw beleggingen zolang u ze in bezit heeft, tenzij u onder een vermogensbelastingstelsel valt dat uitgaat van een forfaitair rendement op vermogen, zoals box 3 in Nederland.

Het begrijpen van het verschil tussen niet-gerealiseerde en gerealiseerde winsten is essentieel voor elke belegger en bedrijf. Het helpt bij het maken van weloverwogen beslissingen over wanneer activa te verkopen en hoe de fiscale implicaties te beheren. Voor meer informatie over beleggingsstrategieën en financiële planning, lees hier verder.