Hoe bereken je het gemiddelde rendement in Excel?

In Excel berekent u het gemiddelde rendement van beleggingen of perioden op verschillende manieren. Voor een eenvoudig rekenkundig gemiddelde gebruikt u de functie GEMIDDELDE(). Voor een nauwkeuriger beeld van beleggingsprestaties, inclusief kasstromen, is de XIRR()-functie geschikter. Daarnaast bestaan er methoden voor het geometrisch gemiddelde rendement en het gewogen gemiddelde portefeuillerendement.

De keuze van de methode is belangrijk, omdat verschillende berekeningen tot uiteenlopende resultaten kunnen leiden. Hieronder vindt u een uitleg van de meest relevante methoden in Excel.

Rekenkundig Gemiddeld Rendement

Het rekenkundig gemiddelde rendement is de eenvoudigste manier om een gemiddelde te berekenen. Het is het gemiddelde van de jaarlijkse rendementen. Excel heeft hiervoor een ingebouwde functie:

• Functie: GEMIDDELDE(getal1; ;...)
• Toepassing: Voer de individuele rendementen in een reeks cellen in (bijvoorbeeld A1:A5 voor vijf jaarlijkse rendementen). De formule wordt dan =GEMIDDELDE(A1:A5).

Deze methode is echter minder accuraat bij grote rendementsschommelingen, omdat het geen rekening houdt met het compounding-effect (rente op rente). Een voorbeeld uit de praktijk toont dit verschil duidelijk aan:

Rekenvoorbeeld: Rekenkundig versus Geometrisch Gemiddelde

Stel, u heeft een belegging die in het eerste jaar -50% rendement behaalt en in het tweede jaar +100% rendement. Het rekenkundig gemiddelde rendement is dan:

(-50% + 100%) / 2 = 25% per jaar

Dit suggereert een positief gemiddeld rendement. Echter, als u start met €100:

• Na jaar 1: €100 (1 - 0,50) = €50
• Na jaar 2: €50 (1 + 1,00) = €100

De belegging is na twee jaar weer op de beginwaarde. Het werkelijke gemiddelde jaarlijkse rendement is dan 0%. Dit toont aan dat het rekenkundig gemiddelde misleidend kan zijn bij volatiele rendementen. Veel mensen denken ten onrechte dat het rekenkundig gemiddelde het meest accurate beeld geeft, terwijl dit voor beleggingen met schommelingen vaak niet het geval is.

Geometrisch Gemiddeld Rendement (Annualised Return)

Het geometrisch gemiddelde rendement, ook wel "annualised return" genoemd, is geschikter voor het berekenen van het gemiddelde rendement over meerdere perioden, omdat het rekening houdt met het compounding-effect. De formule hiervoor is:

(1 + totaalrendement)^(1 / houdperiode in jaren) - 1

Toepassing in Excel:

Als u bijvoorbeeld een totaalrendement van 81,07% over een houdperiode van 5 jaar heeft behaald (zoals in een voorbeeld), berekent u het jaarlijkse geometrische rendement als volgt:

=(1 + 0,8107)^(1/5) - 1

Dit resulteert in ongeveer 12,61% per jaar. Dit is een veel realistischer beeld van de jaarlijkse groei dan een rekenkundig gemiddelde, omdat het de samengestelde groei weergeeft.

Money-Weighted Return met de XIRR-functie

Voor beleggingen waarbij u gedurende de looptijd geld bijstort of opneemt (kasstromen), is de XIRR()-functie in Excel de meest accurate methode. Deze functie berekent het interne rendement van een reeks kasstromen die niet noodzakelijkerwijs periodiek zijn. Het is bijzonder nuttig voor doe-het-zelf aandelenbeleggers om het actuele rendement van hun portefeuille te berekenen.

Stappen voor het gebruik van XIRR in Excel:

1. Maak een tabel met twee kolommen: één voor de datums en één voor de bijbehorende kasstromen.
2. Voer de initiële portefeuillewaarde in als een negatief getal op de startdatum van uw belegging.
3. Voer alle kasstromen (bijstortingen als negatief, opnames als positief) in met de exacte datums waarop deze plaatsvonden.
4. Voer de eindwaarde van de portefeuille in als een positief getal op de einddatum van uw berekeningsperiode.
5. Gebruik de XIRR-functie met de volgende argumenten:
   • waarden: Het bereik van de cellen met de kasstromen (inclusief initiële en eindwaarde).
   • datums: Het bereik van de cellen met de bijbehorende datums.
   • schatting (optioneel): Een schatting van het rendement. Als u dit weglaat, gebruikt Excel 0,1 (10%).

Voorbeeld van XIRR:

Stel u heeft een spreadsheet waarbij de kasstromen in kolom F (rij 3 t/m 15) staan en de datums in kolom C (rij 3 t/m 15). De formule zou dan zijn:

=XIRR(F3:F15; C3:C15)

De output van de XIRR-functie is een percentage, bijvoorbeeld 0,299036, wat een rendement van 29,90% betekent.

Gewogen Gemiddeld Portefeuillerendement

Als u het rendement van een portefeuille met verschillende activa wilt berekenen, waarbij elk actief een ander gewicht heeft, gebruikt u een gewogen gemiddelde. Dit is nuttig om te zien hoe de individuele prestaties van activa bijdragen aan het totale portefeuillerendement.

Stappen voor het berekenen in Excel:

1. Maak een tabel met de volgende kolommen:
   • Actief (bijv. Aandeel A, Obligatie B)
   • Initiële portefeuillegewicht (het percentage van de portefeuillewaarde dat dit actief vertegenwoordigt)
   • Rendement per actief (het rendement dat dit specifieke actief heeft behaald)
2. Vermenigvuldig voor elk actief het gewicht met het rendement.
3. Tel de resultaten van alle activa bij elkaar op.

Voorbeeld:

Actief	Gewicht	Rendement	Gewogen Rendement
Aandeel X	40%	15%	40% 15% = 6%
Obligatie Y	30%	5%	30% 5% = 1,5%
Vastgoed Z	30%	10%	30% 10% = 3%
Totaal Gewogen Gemiddeld Portefeuillerendement			6% + 1,5% + 3% = 10,5%

Overzicht van Rendementsberekeningen in Excel

De keuze van de juiste methode hangt af van de specifieke vraag die u wilt beantwoorden en de beschikbaarheid van gegevens:

Methode	Excel Functie/Formule	Wanneer te gebruiken	Nauwkeurigheid bij beleggingen
Rekenkundig Gemiddelde	=GEMIDDELDE(bereik)	Voor eenvoudige gemiddelden, zonder compounding of kasstromen.	Minder accuraat bij grote rendementsschommelingen.
Geometrisch Gemiddelde	=(1 + totaalrendement)^(1 / houdperiode in jaren) - 1	Voor gemiddeld jaarlijks rendement over meerdere perioden, met compounding.	Accuraat voor het meten van samengestelde groei.
Money-Weighted (XIRR)	=XIRR(waarden; datums; )	Voor beleggingen met onregelmatige kasstromen (bijstortingen/opnames).	Zeer accuraat voor het meten van het interne rendement van uw kapitaal.
Gewogen Gemiddelde Portefeuille	SOMPRODUCT(gewichten; rendementen)	Voor het berekenen van het totale rendement van een portefeuille met verschillende gewogen activa.	Accuraat voor het aggregeren van individuele activaprestaties.

De basisformule voor het rendement over een enkele periode is =(Eindwaarde – Beginwaarde) / Beginwaarde. Vermenigvuldig dit met 100 om een percentage te krijgen. Voor meer diepgaande informatie over beleggingsrendementen, leest u hier verder.