Is je geld veilig bij een broker? Zo zit het

Kort gezegd: Gaat je broker failliet, dan zijn je effecten in principe van jou, omdat ze gescheiden van het vermogen van de broker worden bewaard. Is dat misgegaan, dan vergoedt het beleggerscompensatiestelsel tot €20.000 per persoon. Geld op een bankrekening valt onder het depositogarantiestelsel, tot €100.000 per persoon per bank.

Wie zijn geld aan een broker toevertrouwt, vraagt zich vroeg of laat af wat er gebeurt als die broker omvalt. Het antwoord is minder eng dan veel mensen denken, maar ook niet zo simpel als "er is een garantie". Er zijn drie lagen: de gescheiden bewaring van je effecten, het beleggerscompensatiestelsel als vangnet daaronder, en het depositogarantiestelsel voor geld op een bankrekening. In dit artikel leggen we uit hoe die drie werken, wat ze wel en niet dekken, en wat je zelf kunt controleren.

Wat gebeurt er met je geld als een broker failliet gaat?

Een broker koopt en verkoopt effecten voor jou, maar de effecten blijven van jou. Dat is het uitgangspunt. Het geld en de aandelen die je bij een broker hebt, horen niet bij het eigen vermogen van die broker. Gaat de broker failliet, dan zijn ze dus in principe niet beschikbaar voor de schuldeisers van de broker.

Dat is geen toeval maar een wettelijke verplichting. Beleggingsondernemingen moeten het vermogen van hun klanten gescheiden houden van hun eigen vermogen. Daardoor kun je na een faillissement in principe nog bij je geld en je financiële producten, zegt de Rijksoverheid. De AFM houdt toezicht op die scheiding.

Wat een faillissement niet verandert, is de waarde van je beleggingen. Daalt de koers van je aandelen, dan is dat jouw verlies, ook als je broker blijft bestaan. Geen van de hieronder besproken stelsels vergoedt koersverlies.

Gescheiden bewaring: zo is je geld bij een broker beschermd

De eerste bescherming is dat je effecten niet op de balans van de broker staan. In Nederland bestaan daarvoor twee manieren.

De eerste is bewaring volgens de Wet giraal effectenverkeer (Wge). Je hebt dan een eigendomsrecht op de effecten die voor jou worden bewaard. Valt de bewaarder om, dan blijven ze van jou. De AFM beschouwt deze vorm als de juridisch sterkste bescherming voor de belegger.

De tweede is de beleggersgiro, hieronder uitgelegd. Welke vorm je broker gebruikt, staat in de voorwaarden. Bij buitenlandse brokers is dat soms een andere constructie, onder het recht van het land waar de broker zijn vergunning heeft.

Wat is een beleggersgiro en waarom maakt dat je geld veiliger?

Een beleggersgiro is een aparte rechtspersoon, een soort kluis buiten de broker, die niets anders doet dan het geld en de effecten van de klanten van de broker beheren. Volgens DNB mag de beleggersgiro geen andere activiteiten verrichten. De voorwaarden staan in artikel 7:16 van de Nadere regeling gedragstoezicht financiële ondernemingen. Gaat de beleggingsonderneming failliet, dan zitten de tegoeden in een andere juridische entiteit en vallen ze niet in de boedel.

Er is een verschil met de Wge-vorm. Bij Wge-bewaring heb je een eigendomsrecht op de effecten, bij een beleggersgiro heb je een vorderingsrecht op de giro. Dat is zwakker: gaat de giro zelf failliet, dan sta je als schuldeiser in de rij. De AFM wilde de beleggersgiro in 2016 afschaffen, maar liet dat plan los na de reacties uit de markt. De giro blijft toegestaan, maar de AFM heeft voor effecten op een rekening naar Nederlands recht een voorkeur voor Wge-bewaring. Bij rekeningen in het buitenland moet de broker zelf afwegen welke vorm de klant het best beschermt.

Voor jou als belegger komt het hierop neer: kijk in de voorwaarden van je broker hoe de bewaring is geregeld, en vraag het na als het niet duidelijk is.

Het beleggerscompensatiestelsel: het vangnet bij een failliete broker

Gescheiden bewaring werkt alleen als de broker zich eraan houdt. Gaat dat mis, bijvoorbeeld doordat er te weinig effecten zijn om alle klanten uit te betalen, dan komt het beleggerscompensatiestelsel in beeld.

Hoeveel vergoedt het beleggerscompensatiestelsel?

Volgens DNB vergoedt het stelsel tot €20.000 per belegger. Hebben jij en je partner een gezamenlijke beleggingsrekening, dan is het maximum €40.000 voor jullie samen. De uitkering is voor wat je niet terugkrijgt van de failliete onderneming. Je kunt het bedrag boven de €20.000 aanmelden bij de curator, maar of je het terugkrijgt, is niet gegarandeerd.

Wie valt onder het beleggerscompensatiestelsel?

Het gaat om particuliere beleggers en kleine bedrijven die een verkorte balans mogen publiceren. Bestuurders, managers, partners met minstens 5% van het kapitaal en professionele partijen zoals banken, verzekeraars en pensioenfondsen zijn uitgesloten. Alle Nederlandse banken en beleggingsondernemingen met een vergunning van DNB of AFM vallen onder het stelsel.

Wat vergoedt het beleggerscompensatiestelsel niet?

• Koersverlies. Een waardedaling van je beleggingen krijg je niet vergoed.
• Beleggingsadvies. Dat valt niet onder de gedekte diensten. Gedekt zijn onder meer het doorgeven en uitvoeren van orders en het beheren van individuele portefeuilles.
• Crypto. Het kopen, verkopen of bewaren van crypto bij een cryptodienstverlener valt er niet onder.
• Fraude of wanbeheer zonder dat je je vermogen kwijt bent. Kun je bijvoorbeeld nog bij je beleggingsfondsen, dan krijg je geen compensatie.

Hoe lang duurt een uitkering van het compensatiestelsel?

Je meldt je vordering bij DNB, dat controleert je tegoed aan de hand van de administratie van de onderneming. Dat kan maanden duren, en bij een slechte administratie of fraude zelfs langer dan een jaar. Reken dus niet op snelle uitbetaling.

Depositogarantiestelsel: is cash bij je broker veilig?

Beleggers hebben bij een broker vaak ook geld staan dat nog niet is belegd. Wat daarvoor geldt, hangt af van of de broker een bank is.

Staat je geld als tegoed op een rekening bij een bank, dan valt het onder het depositogarantiestelsel. Dat dekt tot €100.000 per persoon per bank. Alle tegoeden bij dezelfde bank worden bij elkaar opgeteld. Heb je bij één bank €90.000 op een spaarrekening en €20.000 op een betaalrekening, dan krijg je dus maximaal €100.000. Banken moeten uitbetalen binnen zeven werkdagen sinds 1 januari 2024. Dat staat ook in de informatiebladen die banken hierover publiceren.

Let op het verschil met de beleggingen: het depositogarantiestelsel geldt voor je tegoed op de rekening, niet voor je aandelen en ETF's. Die vallen onder de gescheiden bewaring en het beleggerscompensatiestelsel hierboven. Nog een reden om bij je broker te kijken: sommige brokers zijn geen bank, en dan staat je geld mogelijk elders. Wil je weten wat brokers betalen over cash, lees dan rente op cash bij een broker.

Is je geld veilig bij een buitenlandse broker?

Veel brokers waar Nederlanders beleggen zijn gevestigd in een ander EU-land. Dan gelden de regels van dat land, binnen Europese minimumeisen. DNB zegt: de dekking volgt in het algemeen het stelsel van het land waar de onderneming haar hoofdkantoor heeft. Landen in de EU en de EER moeten minimaal €20.000 per belegger bieden, sommige bieden meer. Bij brokers van buiten Europa gelden vaak eigen regelingen, al kan een onderneming zich ook aansluiten bij het Nederlandse stelsel.

Zit je broker in Duitsland, Ierland of Cyprus, dan loopt een claim dus via het stelsel van dat land, met eigen procedures en soms in een andere taal. Vraag bij je broker na welk stelsel van toepassing is. Meer over de toezichthouders per land lees je in AFM, BaFin, CySEC: wat betekent de vergunning van je broker?.

Effecten uitlenen: risico voor je geld bij een broker?

Een aandachtspunt dat vaak over het hoofd wordt gezien: veel brokers mogen je effecten uitlenen, bijvoorbeeld aan partijen die ze willen shorten. Dat gebeurt meestal met jouw toestemming, vastgelegd in de voorwaarden of in een instelling in je account. De broker ontvangt vaak een vergoeding en deelt soms een deel daarvan met jou.

Het risico zit in de partij die de effecten leent: kan die ze niet terugleveren, dan heb je een probleem, ook als de broker zelf gezond is. Lees daarom de voorwaarden van je broker, kijk of uitlenen aan staat, en schakel het uit als je dat risico niet wilt lopen. Bij sommige brokers is dat een keuze, bij andere hoort het bij het type rekening.

Checklist: zo controleer je of je geld veilig is bij een broker

1. Heeft de broker een vergunning? Controleer dat in het register van de AFM of DNB, of bij de toezichthouder van het land waar de broker is gevestigd.
2. Wie is de contractpartij? Lees in de klantovereenkomst welke juridische entiteit jouw rekening aanbiedt en waar die gevestigd is.
3. Hoe worden mijn effecten bewaard? Wge-bewaring, een beleggersgiro of iets anders? Staat het niet in de voorwaarden, vraag het dan na.
4. Welk compensatiestelsel geldt? Het Nederlandse, het Duitse of dat van een ander land? En wat is het maximumbedrag?
5. Is de broker een bank? Zo ja, dan valt je tegoed onder het depositogarantiestelsel van het land van de bank.
6. Staat uitlenen aan? Zo ja, wat zijn de voorwaarden en kun je het uitzetten?
7. Heb ik meer dan €20.000 of €100.000 bij één partij? Overweeg dan of je dat risico wilt spreiden over meer dan één broker of bank.

Meer over hoe je risico's beperkt als belegger lees je in ons artikel veilig beleggen: zo beperk je risico. Bekijk de brokers en wat zij over hun regulering vermelden in ons overzicht van aandelenbrokers, of vergelijk zelf.

Een laatste opmerking: een stelsel dat bestaat, is geen reden om minder kritisch te zijn. Een vergoeding duurt maanden, is begrensd en dekt geen koersverlies. Verstandig is om de bewaring te controleren voordat je geld overmaakt, en niet pas daarna.

Veelgestelde vragen

Is mijn geld veilig bij een broker?

Je effecten worden gescheiden van het vermogen van de broker bewaard en vallen daarom in principe niet in de boedel bij een faillissement. Als dat misgaat, is er het beleggerscompensatiestelsel tot €20.000 per persoon. Koersverlies is nooit gedekt.

Hoeveel vergoedt het beleggerscompensatiestelsel?

Tot €20.000 per persoon, en €40.000 voor een gezamenlijke rekening van partners. Het bedrag hangt af van je vordering.

Is mijn cash bij de broker gegarandeerd?

Staat je geld als tegoed op een bankrekening, dan geldt het depositogarantiestelsel tot €100.000 per persoon per bank. Is je broker geen bank, kijk dan in de voorwaarden waar je geld staat.

Is crypto beschermd bij een failliete broker?

Niet via het Nederlandse beleggerscompensatiestelsel: crypto bij een cryptodienstverlener valt er niet onder.

Wat als mijn broker in het buitenland zit?

Dan geldt in het algemeen het stelsel van het land waar de broker zijn hoofdkantoor heeft. Binnen de EU is het minimum €20.000 per belegger.

CompareAllBrokers.com vergelijkt brokers en geeft geen beleggingsadvies. Beleggen brengt risico's met zich mee: je kunt (een deel van) je inleg verliezen.