Bankaandelen bij inflatie

Bankaandelen kunnen inflatie overtreffen, net als vastgoed, hoewel hoge inflatie ook een bedreiging vormt voor aandelen. Waardeaandelen in financiële sectoren worden minder getroffen door negatieve inflatie-effecten, en aandelen kunnen goed presteren als bedrijven prijsstijgingen doorberekenen. Toch vermindert hoge inflatie de aantrekkelijkheid van aandelen en correleert het historisch met lagere rendementen, al kan inflatie ook bijdragen aan stijgingen in aandelenkoersen.

Wat betekent inflatie voor bankaandelen?

Inflatie heeft verschillende gevolgen voor bankaandelen, zowel positief als negatief. Oplopende inflatie betekent dat banken gezond zijn en meer uitlenen. Dit kan de winstgevendheid van banken ten goede komen.

Aan de andere kant kan hoge inflatie leiden tot renteverhogingen door centrale banken. Hoge inflatie en stijgende rente kunnen aandelenrendementen negatief beïnvloeden, omdat hogere rentes de aandelenwaarde verminderen. Inflatie verlaagt de waardering van aandelen, onder meer door een daling van toekomstige kasstromen en margedruk. In 2022 was dit een duidelijke oorzaak van verhoogde onzekerheid. Historisch gezien schaadt inflatie het rendement van aandelen, vooral tijdens hoge en onverwachte inflatieperiodes. Toch kan inflatie ook bijdragen aan stijgingen in aandelenkoersen, zoals in sommige historische perioden is waargenomen.

Waarom banken soms profiteren van inflatie

Banken kunnen profiteren van inflatie omdat oplopende inflatie vaak betekent dat ze gezond zijn en meer uitlenen. Gematigde inflatie moedigt lenen aan, wat winst voor kredietverstrekkers garandeert doordat rentes de inflatie meestal overstijgen. Wanneer inflatie stijgt, verhogen centrale banken de rentetarieven om de inflatiedruk te verminderen. Dit leidt tot hogere rente-inkomsten en sterkere marges op leningen voor banken.

Hogere rente-inkomsten

Hogere rentetarieven verhogen direct de inkomsten van banken uit leningen. Europese banken zien door deze hogere rentetarieven hun netto-rentebaten stijgen. Ook voor vaste inkomsten beleggers, waaronder banken, bieden hogere rentes op obligaties voordeel. Daarnaast dragen hogere rentevoeten bij aan een toename van recurrente beleggingsinkomsten. Een hoger rentepercentage vergroot de mogelijkheid om meer te verdienen met samengestelde rente, wat leidt tot hogere opbrengsten in absolute termen dan bij enkelvoudige rente. Een bank verdient bijvoorbeeld meer rente-inkomsten als klanten een hogere hypotheekschuld aanhouden door indirecte amortisatie. Voor banken betekent dit een directe impuls voor hun winstgevendheid.

Sterkere marges op leningen

Banken kunnen hun marges op leningen versterken door hogere rentetarieven te hanteren. Kredietverstrekkers brengen bijvoorbeeld hogere rentepercentages in rekening voor kleinere leningen, omdat vaste kosten gedekt moeten worden. Ook leningen met 'hard geld' en zakelijke leningen hebben doorgaans hogere rentetarieven. Voor leningen met een lagere rang vereisen kredietverstrekkers een hoger rendement, wat zich vertaalt in hogere rentes. In vastgoedfinanciering leggen zij strengere eisen en hogere rentetarieven op bij leningen met hogere LTV-ratio's. Lenders richten zich op het behalen van sterke rendementen van laagrisicobetalers, een trend die in 2023 al zichtbaar was bij stijgende rentepercentages. Een duurdere geldlening voor banken kan leiden tot een verhoging van de rentetarieven voor klanten, net als beperkte toegang tot schuldmarkten op gunstige voorwaarden. Dit betekent dat banken hun leningen strategisch kunnen prijzen om de winstgevendheid te maximaliseren.

Meer prijszettingsmacht in de sector

Niet alle bedrijven in een sector hebben dezelfde prijszettingsmacht. Bedrijven met meer prijszettingskracht kunnen prijzen aanpassen zonder de vraag te reduceren. Dit geldt vaak voor markt-leiders of aanbieders van moeilijk vervangbare producten, zoals in de energievoorziening, voedingsmiddelen en farmaceutische industrie. Zulke kwaliteitsbedrijven kunnen gestegen inkoopprijzen en hogere kosten doorberekenen aan klanten, wat verliezen en risico's vermindert. Op termijn leidt dit tot hogere prijzen voor producten en diensten. Farmaceutische, technologie- en luxe bedrijven, waaronder luxetoilettenfabrikant Geberit, tonen een grotere prijszettingsmacht. Ondernemingen met prijszettingsmacht en binnenlandse vraag kunnen hierdoor profiteren van toegenomen winstgevendheid. Dit vermogen om prijsstijgingen door te berekenen zonder omzetverlies is cruciaal in een inflatieomgeving.

Wanneer bankaandelen juist onder druk komen

Bankaandelen komen onder druk te staan door toenemende kredietrisico's, zoals wanbetalingen op leningen, en een algemene economische neergang. Ook onzekerheid over liquiditeit kan de koersen negatief beïnvloeden. Dit leidt tot een lagere waardering van financiële aandelen, vaak door een vertrouwenscrisis of vrees voor mogelijke faillissementen.

Hogere kredietrisico's

Hogere kredietrisico's betekenen een grotere kans op wanbetaling voor banken en kredietverstrekkers. Dit vertaalt zich in hogere rentepercentages voor bedrijven en ondernemingen, met name vanaf 2025 in Nederland. Ook individuen met een hoog kredietrisico betalen hogere leentarieven. Kredietverstrekkers compenseren dit hogere risico op wanbetaling door een hoger rentepercentage te hanteren. Zelfs hypotheeknemers met een verhoogd kredietrisico krijgen te maken met een hogere rente. Daarnaast leiden hoge bedrijfsrisico's tot hogere rendementseisen van vermogensverschaffers, vaak boven de 4%. Dit kan ook strengere kredietvoorwaarden en een afname van de beschikbaarheid van leningen tijdens een economische neergang veroorzaken.

Druk op de economie

Druk op de economie ontstaat door verschillende factoren. Bezuinigingen, belastingverhogingen en het printen van geld veroorzaken verstoring van de economie. Deze verstoring kan leiden tot onzekerheid en heeft invloed op de financiële markten. Voor bankaandelen betekent dit vaak een periode van uitdagingen.

Lagere waardering van financiële aandelen

De waardering van financiële aandelen kan onder druk komen te staan, wat leidt tot een lagere waardering van bankaandelen. Zo lag de waardering van financiële aandelen in augustus 2004 op een zeer laag niveau. Waardeaandelen, waaronder bankaandelen, hebben doorgaans lagere waarderingen dan groeiaandelen, die juist gekenmerkt worden door hoge waarderingen. Een obligatierendement van 5 procent kan de waardering van winstwaarde per dollar winst verlagen. In 2021 daalde de waardering van aandelen doordat de winst sterker steeg dan de koersen. Verlaagde waarderingen maken aandelen aantrekkelijker voor beleggers. Hoge waarderingen van groeiaandelen kunnen leiden tot een tijdelijke daling in interesse. De huidige waarderingsniveaus van aandelen impliceren middelmatige rendementen en een verhoogd risico op een aanzienlijke terugval.

Welke bankproducten passen bij een inflatieklimaat?

Klassieke bankproducten zoals spaarrekeningen bieden op korte termijn geen reëel rendement boven inflatie. Op de lange termijn compenseren spaarboekjes de inflatie niet, wat leidt tot vermindering van uw koopkracht. Daarom overwegen beleggers andere strategieën, zoals beleggen in losse bankaandelen, bank-ETF's of bredere financiële sectorfondsen.

Losse bankaandelen

Beleggers kunnen nerveus worden van losse bankaandelen. Dit leidt tot de verkoop van deze aandelen. Negatieve vooruitzichten voor banken zijn hiervoor de reden. Zo verkochten beleggers begin 2022 aandelen door oplopende rente en inflatie. Een mogelijke recessie speelde toen ook een rol. Dit toont de gevoeligheid van bankaandelen in een onzeker klimaat.

Bank-ETF's

Bank-ETF's zijn Exchange Traded Funds (ETF's) die zich richten op de bankensector. Dit specifieke thema valt binnen de financiële sector. Branche-ETF's bevatten vaak ETF's voor banken, waarbij 'Banken' als sectorfilter dient. Deze branchensegmenten omvatten banken als onderdeel van de ETF-categorie. Directbanken bieden vaak ETF-opties als beleggingsproduct aan. Een voorbeeld is de ETF Bank ETF binnen Europese marktsector ETF's, of de Regional Banks ETF die in dollars genoteerd staat. Beleggen in ETF's brengt complexiteit en tegenpartijrisico's met zich mee.

Brede financiële sectorfondsen

Brede financiële sectorfondsen beleggen in de financiële industrie, waaronder bankbedrijven en verzekeringsmaatschappijen. Deze fondsen richten zich op specifieke bedrijfssectoren zoals technologie, energie of financiële dienstverlening. Actieve beleggingsfondsen kunnen gespecialiseerd beleggen in zulke sectoren. U krijgt hiermee spreiding, maar alleen binnen de gekozen financiële sector. Deze fondsen investeren dan wel in klein-, midden- en grootkapitaalbedrijven binnen diezelfde sector, wat zorgt voor strategische diversificatie op bedrijfsgrootte.

Hoe beoordeel je bankaandelen tijdens inflatie?

Om bankaandelen tijdens inflatie te beoordelen, kijkt u naar specifieke financiële kenmerken. Belangrijke factoren zijn de rentegevoeligheid van de bank, het dividendbeleid en de kwaliteit van de balans. Deze elementen bepalen hoe goed een bank omgaat met een veranderend economisch klimaat.

Rentegevoeligheid

Rentegevoeligheid is een factor die invloed heeft op verschillende financiële producten, waaronder pensioenen. Volgens onderzoek uit 2016 zorgt bij pensioensparen een lage rente voor een duurdere oudedagsvoorziening. Ook in 2016 bleek dat de rentegevoeligheid in pensioenopbouw niet aan het pensioencontract zelf ligt. De waardering van pensioenaanspraken kan, zoals in 2013 al bleek, leiden tot het overdekken van fondsbeleggingen met derivaten, wat een procyclisch stelsel tot gevolg heeft. Het negeren van deze gevoeligheid tijdens pensioenopbouw biedt slechts tijdelijk soelaas. Een verouderd uitkeringencollectief in Nederland heeft minder last van rentegevoeligheid dan een variabele uitkeringsfase.

Dividend en uitkeringsbeleid

Het dividendbeleid van een bedrijf beschrijft de strategie voor het uitkeren van winst aan aandeelhouders, vaak als een percentage van het jaarlijkse resultaat. Dit beleid bepaalt of winst wordt uitgekeerd als dividend of opnieuw wordt geïnvesteerd. De beslissing over dividenduitkering hangt af van de winst, financiële positie, en het besluit van bestuur en aandeelhouders. Een stabiel dividendbeleid stimuleert efficiënte kapitaalallocatie en focus op waardevolle investeringsprojecten. Bedrijven streven ernaar stabiele dividenduitkeringen te behouden, zelfs bij mindere bedrijfsresultaten. Eigenaars van dividendaandelen ontvangen deze uitkeringen, vaak op kwartaal- of jaarbasis, afhankelijk van het beleid. Een verantwoorde politiek toont een betrouwbare dividendhistorie met geleidelijke verhogingen over jaren. Dividendbetalingen maken investeringen tastbaar en motiveren particuliere beleggers.

Balanskwaliteit en kapitaalbuffers

Balanskwaliteit en kapitaalbuffers zijn cruciaal voor de stabiliteit van banken, vooral bij het beoordelen van bankaandelen tijdens inflatie. Kapitaalbuffers dienen om verliezen op te vangen en versterken de financiële positie van banken. Een parlementaire commissie onderschrijft het belang van voldoende hoge buffers. Eind 2023 waren Europese banken goed gekapitaliseerd, met stabiele kapitaalratio's en gezonde balansen. Toch zijn hogere kapitaalbuffers noodzakelijk voor een duurzaam financieel systeem in Nederland, een standpunt dat al in 2013 werd ingenomen. Nederlandse kapitaalbuffers moeten zelfs tot meer dan 10 procent stijgen. Bankentoezicht vereist veilige buffers die aanzienlijk groter zijn dan de huidige niveaus, zo bleek al in 2014. De huidige risicogewogen buffers zijn vaak onvoldoende zonder een hogere ongewogen kapitaaleis.

Bankaandelen in je portefeuille

Bankaandelen kunnen een onderdeel zijn van uw beleggingsportefeuille, een verzameling van beleggingen zoals aandelen en obligaties. Hoewel aandelen hogere risico's met zich meebrengen en een groter percentage aandelen het risico verhoogt, kunnen ze ook de winstkansen verhogen. Een goede spreiding over verschillende sectoren en activaklassen is daarom essentieel om het risico te verlagen. U kunt de spreiding met andere beleggingen, de koppeling met sparen en pensioenopbouw, en de keuze tussen zelf regelen of een beleggingsplan verder overwegen.

Spreiding met andere beleggingen

Spreiding van beleggingen betekent dat u uw geld verdeelt over verschillende activaklassen, sectoren en geografische regio's. Beleggers moeten hun portefeuille diversifiëren om risico's te verminderen, zoals portefeuilleverlies door verdeling over verschillende sectoren. Deze strategie werkt door diverse soorten activa op te nemen, zodat verliezen in één sector gecompenseerd worden door winsten elders. U kunt spreiden over beleggingscategorieën zoals aandelen, obligaties, vastgoed, grondstoffen en cash. Ook ETF's zijn een manier om uw beleggingen te spreiden. Dit vermindert de impact van tegenvallers en verkleint de onvoorspelbaarheid van risico op uitschieters.

Koppeling met sparen en pensioenopbouw

Pensioenopbouw kan via pensioen beleggen of pensioen sparen. U kiest dan voor een pensioenspaarrekening of een pensioenbeleggingsrekening. Banksparen is specifiek bedoeld voor het opbouwen van aanvullend pensioen. Hierbij bouwt u via de bank vermogen op met rente, door te sparen of te beleggen. Pensioensparen is aantrekkelijk door fiscale voordelen en gespreide kapitaalopbouw. Het is een veilige manier om automatisch vermogen op te bouwen, zonder beleggersrisico. Zelf beleggen en sparen voor pensioen biedt flexibiliteit en directe toegang tot uw geld. Echter, u mist hierbij belastingvoordeel en betaalt vermogensrendementsheffing.

Zelf regelen of via een beleggingsplan

Beleggen in aandelen kan op twee manieren: zelf beleggen of via vermogensbeheer. Zelf beleggen betekent dat je zelfstandig aankopen en verkopen doet op de beurs. Dit is een beleggingsdienst waarbij je zelf je investeringskeuzes maakt, bijvoorbeeld bij aanbieders zoals Van Lanschot Kempen of ABN AMRO MeesPierson. Een automatisch spaar- en beleggingsplan laat je kiezen hoeveel, hoe vaak en waarin je belegt. Deze periodieke plannen, vaak aangeboden door makelaars, maken het mogelijk om vaste bedragen automatisch te investeren en zo lange termijn spaargedrag op te bouwen. Zo'n plan kun je instellen bij een bank of broker.

Welke banken en bankaandelen zijn extra gevoelig voor inflatie?

Banken en bankaandelen zijn gevoelig voor inflatie, vooral wanneer deze hoog is. Hoge inflatie beïnvloedt banken negatief, omdat de contante waarde van huidige leningen vermindert. Inflatie schaadt historisch gezien het rendement van aandelen en obligaties. Samen met hogere rente vormt het een groot gevaar voor aandelenkoersen. Hogere inflatie levert meestal hogere rentetarieven op. Centrale banken reageren op hoge inflatie door rentetarieven te verhogen. Deze stijgende inflatie kan leiden tot hogere rentetarieven, wat de kans op een rentestijging vergroot. De centrale banken baseren hun rentebesluit op de inflatie. Uiteindelijk veroorzaakt hoge inflatie hogere rentes en daarmee hogere financierings- en kredietkosten.

Hoe beleg je in bankaandelen tijdens inflatie?

Om in bankaandelen tijdens inflatie te beleggen, richt u zich op solide bedrijven. Deze ondernemingen hebben businessmodellen die kosten kunnen doorberekenen. Het klinkt misschien tegenstrijdig, maar inflatie kan juist kansen bieden voor beleggers. Aandelen van solide bedrijven zijn aan te bevelen om de reële waarde van uw portefeuille te behouden. Ze slagen erin inflatie op lange termijn te verslaan.

Een belegger die bereid is meer risico te nemen, kan investeren in aandelen. Dit voorkomt waardevermindering door inflatie. U profiteert van inflatie, omdat de waarde van aandelen vaak meestijgt. Denk aan een situatie waarin uw spaargeld door inflatie minder waard wordt; investeren in aandelen kan dit compenseren, mits u het geld niet op korte termijn nodig heeft.

Doen bankaandelen het goed bij inflatie?

Bankaandelen kunnen goed presteren bij inflatie, maar dit hangt sterk af van de specifieke omstandigheden. Gematigde inflatie kan banken helpen door hogere rente-inkomsten en sterkere marges. Echter, hoge inflatie brengt ook risico's met zich mee, zoals toenemende kredietrisico's en druk op de economie. Voor een dieper inzicht in de dynamiek van bankaandelen inflatie, is het raadzaam de financiële rapporten van individuele banken te bestuderen. De Autoriteit Financiële Markten (AFM) biedt algemene richtlijnen voor beleggers.

Wat gebeurt er met bankaandelen bij inflatie?

Hoge inflatie kan de waarde van bankaandelen verminderen. Een aanhoudende stijging van de rente, vaak een gevolg van inflatie, heeft een negatief effect op aandelenrendementen. De aandelenmarkt kan verlies lijden in aandelenwaarde, mede door een vermindering van bedrijfswinsten. Hoge inflatie wordt als negatief gezien voor de waardering van aandelenindexen. Ook vermindert stijgende inflatie de reële waarde van uw beleggingen, spaartegoeden en kasgeld. Spaartegoeden verliezen waarde als de reële waarde daalt, vooral als de spaarrente lager is dan de inflatie. Dit kan leiden tot koopkrachtverlies bij sparen. Uiteindelijk ondermijnt dit de koopkracht van de belegger en de reële waarde van het eindkapitaal.

Waarom dalen de aandelen van banken?

Bankaandelen dalen door diverse factoren, zoals onrust in de bankensector en economische tegenwind. Zo daalden aandelenkoersen van regionale banken in de Verenigde Staten begin 2023 door toegenomen onrust, mede door een bankrun en de verklaring van Jerome Powell over SVB in maart 2023. Koersdalingen in de bankensector komen deels door mogelijk besmettingsgevaar. Ook economische tegenwind, zoals door oorlog en renteverwachtingen, leidde tot koersdalingen bij banken tot eind februari 2022. Dalende rentes en een toenemende kans op wanbetaling zetten bankaandelen in het eerste kwartaal van 2020 onder druk. Verder kan de aankondiging van een bankbelasting, zoals op 22 september 2024, zorgen voor een forse daling op de beurs. Na de bekendmaking van de Brexit-uitkomst daalden aandelenkoersen van banken met 30 procent of meer. Monetair beleid van centrale banken kan de rendementen op leningen verlagen, wat de rendabiliteit van banken beïnvloedt.