Wat zijn de kenmerken van eurobonds?

Eurobonds zijn obligatieleningen die worden uitgegeven door een debiteur uit een ander land dan het land van de valuta waarin de lening is uitgedrukt. Binnen de context van de Europese Unie verwijst de term ook naar een bundeling van staatsschulden van lidstaten, bedoeld voor gezamenlijke schuldfinanciering. Ze worden centraal uitgegeven en staan bekend als collectief gedekte Europese waardepapieren.

De term 'eurobond' kent twee belangrijke interpretaties, afhankelijk van de context. In brede zin is een eurobond een obligatielening die wordt uitgegeven door een debiteur uit een land dat verschilt van het land van de valuta waarin de obligatie is genoteerd. Dit betekent bijvoorbeeld dat een Nederlandse onderneming een obligatie in Amerikaanse dollars kan uitgeven, die dan als eurobond wordt beschouwd, ongeacht waar deze wordt verhandeld.

In de Europese context, en zoals vaak in het nieuws besproken, heeft de term 'eurobond' een specifiekere betekenis. Hierbij gaat het om een bundeling van staatsschulden van lidstaten van de Europese Unie. Deze worden beschouwd als gemeenschappelijke schulden en dienen als een vorm van gezamenlijke schuldfinanciering voor de EU-lidstaten. Ze worden ook wel 'coronabonds' genoemd, vooral in de periode sinds de zomer van 2020, toen de uitgifte door de Europese Unie werd ingezet voor het afdekken van gigantische liquiditeitstekorten van Europese banken.

De belangrijkste kenmerken van eurobonds, vooral in de Europese context, zijn:

• Uitgifte door een debiteur uit een ander land dan de valuta: Dit is de oorspronkelijke en brede definitie van een eurobond.
• Bundeling van staatsschulden: In de EU-context zijn eurobonds een samenvoeging van de staatsschulden van meerdere lidstaten.
• Gezamenlijke schuldfinanciering: Het doel is om de financiering van de schulden van EU-lidstaten collectief te organiseren.
• Centrale uitgifte: De emissie van deze staatsobligaties vindt centraal plaats, vaak door een Europese instantie.
• Collectief gedekte waardepapieren: Ze worden gezien als collectief gedekte Europese waardepapieren, wat bijdraagt aan hun status als potentieel veilige belegging.
• Gemeenschappelijke schulden: Eurobonds worden beschouwd als een vorm van gemeenschappelijke schulden, soms als alternatief voor eigen EU-belasting.

Het concept van eurobonds is al lange tijd onderwerp van discussie binnen de Europese Unie en heeft een complexe geschiedenis. Voorstellen voor de invoering van eurobonds, zoals het idee van 'E-bonds' in 2011, waren gericht op het creëren van een diepere Europese kapitaalmarkt en het bieden van een liquiditeitspremie. Deze E-bonds zouden dan gegarandeerd worden door alle eurolanden. Ook werden er in die periode, tot 2012, voorstellen gedaan voor 'conditionele Eurobonds', die een intern allocatiemechanisme zouden hebben en een opslag in rekening zouden brengen afhankelijk van de kwaliteit van de overheidsfinanciën van de deelnemende landen, zoals beschreven door Muellbauer in 2011.

Ondanks de potentiële voordelen, is de invoering van eurobonds politiek zeer controversieel gebleken. Met name in 2012, midden in een crisis met scherpe politieke tegenstellingen, werd de haalbaarheid al als moeilijk of niet haalbaar ingeschat. Tot op het huidige moment (2026) wordt de gezamenlijke uitgifte van overheidsschuld via eurobonds door lidstaten nog steeds als politiek onhaalbaar beschouwd. Dit komt doordat het concept van gemeenschappelijke schulden, waarbij landen met een lagere schuld mogelijk garant staan voor landen met een hogere schuld, op veel weerstand stuit bij bepaalde lidstaten.