Belastingdienst fictief rendement

De Belastingdienst rekent met fictief rendement voor box 3, wat inhoudt dat de belasting wordt geheven op een verondersteld rendement op uw vermogen. Jaarlijks stelt de Belastingdienst nieuwe fictieve rendementen vast per vermogenscategorie, zoals spaargeld (voorlopig 1,44 procent in 2025), beleggingen (voorlopig 5,88 procent in 2025) en schulden (voorlopig 2,62 procent in 2025). Op deze pagina leest u meer over de berekening en de percentages.

Wat is fictief rendement in box 3?

Fictief rendement in box 3 is een verondersteld rendement op uw vermogen, berekend door de Belastingdienst. Het is een vast percentage dat de Belastingdienst hanteert voor de box 3 belastingheffing. Dit wordt ook wel forfaitair rendement genoemd. De overheid veronderstelt hiermee een gemiddeld rendement op spaargeld en beleggingen, waarop vervolgens vermogensbelasting in box 3 wordt geheven. Dit systeem geldt tot en met 2027.

Het fictief rendement verschilt per vermogenscategorie, zoals schulden, beleggingen en banktegoeden. Zo bedroeg het fictief rendement op spaargeld in 2023 slechts 0,01 procent, terwijl dat voor beleggingen 6,17 procent was. Sinds 2017 is de berekening veranderd met de invoering van meerdere schijven. Hoe hoger uw vermogen, hoe hoger het fictief rendement dat de Belastingdienst in Nederland berekent. Hoewel dit systeem bedoeld is voor eenvoud, kan het soms ver afstaan van uw werkelijke rendement.

Hoe berekent de Belastingdienst het box 3-inkomen?

De Belastingdienst berekent uw box 3-inkomen door een fictief rendement op uw vermogen toe te passen, waarbij dit belastinginkomen uit vermogen wordt vastgesteld met specifieke belastingtarieven en vrijstellingen. Het belastbaar inkomen in box 3 ontstaat door het inkomen te verminderen met de belastingvrije voet. Het belastingbedrag in box 3 wordt berekend als een vast percentage van de belastbare inkomsten uit vermogen. De box 3 belastingbetaling wordt vervolgens berekend door dit inkomen te vermenigvuldigen met het tarief, zoals 32% in 2023 op het voordeel uit sparen en beleggen. De uiteindelijke berekening van de box 3 belasting omvat uw beschikbare vermogen, het forfaitair rendement en het geldende tarief, wat leidt tot een belastbaar inkomen zoals in 2019 voor een huisjesmelker (€14.539) of een belegger (€7.071).

Rendementsgrondslag

De rendementsgrondslag is de basis waarover de Belastingdienst het fictief rendement in box 3 berekent. Deze grondslag bestaat uit de waarde van uw spaargeld, beleggingen en overige bezittingen, min uw schulden. Hiermee stelt de Belastingdienst uw belastbaar inkomen uit vermogen vast. Actuele details over de samenstelling van de rendementsgrondslag vindt u op de website van de Belastingdienst.

Grondslag sparen en beleggen

De grondslag sparen en beleggen is het vermogen waarover de Belastingdienst het fictief rendement in box 3 berekent. Dit concept, ook wel rendementsgrondslag genoemd, vormt de basis voor uw belastingaangifte in box 3. U vindt uitgebreide informatie over de grondslag sparen en beleggen op diverse plekken. Dit concept wordt toegelicht in fiscale en juridische achtergronden, en in informatie specifiek gericht op beleggen en investeren. De grondslag sparen en beleggen bevat informatie over fiscale grondslagen. Beleggers en spaarders krijgen informatie over deze grondslag. Ook een recent gepubliceerde blogpost verklaart de basiskennis hierover.

Vermogen in box 3: beleggingen, spaargeld en overige bezittingen

Vermogen in box 3, de vermogensbox in de Nederlandse inkomstenbelasting, omvat diverse bezittingen. Hieronder vallen bank- en spaartegoeden, aandelen, obligaties en onroerend goed. Denk aan een tweede huis of een vakantiewoning, ook in het buitenland. Roerende goederen die u voor belegging gebruikt, tellen eveneens mee. Ander vermogen, zoals uitgeleend geld aan een bv of niet-persoonlijk uitgeleend geld, behoort ook tot deze categorie. De Belastingdienst bepaalt dit vermogen per 1 januari als de waarde van uw bezittingen minus uw schulden.

Schulden

Schulden verlagen de grondslag sparen en beleggen in box 3. De Belastingdienst trekt uw schulden af van de waarde van uw bezittingen om de rendementsgrondslag te bepalen. Hierdoor vermindert een hogere schuld uw belastbaar vermogen in box 3. Denk hierbij aan een persoonlijke lening of een hypotheek voor een tweede woning. Welke schulden aftrekbaar zijn en tot welk bedrag, daarvoor gelden specifieke regels van de Belastingdienst.

Schulden

Welke percentages fictief rendement gelden in 2025?

Voor 2025 heeft de Belastingdienst fictieve rendementspercentages vastgesteld voor de berekening van vermogensbelasting in box 3. Voor banktegoeden geldt een voorlopig percentage van 1,44%, voor beleggingen en andere bezittingen is dit 5,88%, en voor schulden 2,62%. De percentages voor banktegoeden en schulden zijn voorlopig en worden begin 2026 definitief vastgesteld. Ook het percentage voor beleggingen is voorlopig vastgesteld.

Banktegoeden

Banktegoeden vallen onder de bezittingen in box 3. De Belastingdienst telt deze op bij uw spaargeld en beleggingen. Het fictief rendement hierop wordt jaarlijks vastgesteld. Voor de exacte percentages en de berekening van uw box 3-inkomen raadpleegt u de Belastingdienst.

Beleggingen en overige bezittingen

Beleggingen en overige bezittingen in box 3 omvatten alle activa die niet als banktegoeden worden gezien. Hieronder vallen beleggingen zoals aandelen, obligaties en onroerend goed, waaronder vakantiewoningen, tweede woningen en verhuurde panden. Ook contant geld, uitgeleend geld en vorderingen behoren tot deze categorie. Beleggingsrekeningen, pensioensparen en ander vastgoed, zoals commercieel onroerend goed, tellen mee. Deze brede definitie betekent dat u veel meer dan alleen uw aandelen moet meerekenen; al deze bezittingen vormen een deel van uw eigen vermogen.

Schulden

Voor de berekening van uw box 3-inkomen trekt de Belastingdienst schulden af van uw bezittingen. Dit verlaagt de grondslag sparen en beleggen. De Belastingdienst kijkt naar de schulden die u heeft op de peildatum. Niet alle schulden zijn aftrekbaar; er gelden specifieke voorwaarden en soms een drempel. Voor gedetailleerde informatie over welke schulden meetellen, raadpleegt u de Belastingdienst.

Schulden

Wat is het verschil tussen werkelijk rendement en fictief rendement?

De vermogensrendementsheffing is gebaseerd op fictief rendement, ook bekend als forfaitair rendement. Dit is een verondersteld rendement dat de Belastingdienst hanteert. Werkelijk rendement bij beleggen is de daadwerkelijke winst of het verlies uit uw beleggingen. Dit behaalde rendement omvat zowel gerealiseerde als ongerealiseerde waardeontwikkelingen, zoals bij een cryptoportefeuille. Ook regelmatige inkomsten, zoals handelswinsten of stakingsopbrengsten, vallen hieronder.

Het werkelijke rendement wordt vastgesteld op basis van nominaal rendement, zonder inflatiecorrectie. De definitie van werkelijk rendement, vooral bij aandelen versus vastgoed, is in 2024 nog onderwerp van discussie. De definitie voor overige vermogensbestanddelen in box 3 wordt sinds 2021 bestudeerd in Nederland. Werkelijk rendement is relevant voor rechtsherstel, vooral als het lager is dan het forfaitaire rendement. U kunt hier meer over lezen op deze pagina over forfaitair en fictief rendement.

Hoe ziet het fictief rendement in uw aangifte eruit?

In uw aangifte inkomstenbelasting ziet het fictief rendement in box 3 eruit als een berekend bedrag over uw vermogen. De Belastingdienst hanteert hiervoor jaarlijks vastgestelde fictieve rendementspercentages per categorie. Dit bedrag wordt bepaald na aftrek van het heffingsvrije vermogen en is terug te vinden op de website van het belastingkantoor.

Waar staat het box 3-inkomen in de aangifte?

Uw box 3-inkomen, inclusief het fictief rendement, vindt u in de aangifte inkomstenbelasting onder het kopje 'Sparen en beleggen'. De Belastingdienst vult dit deel vaak al voor u in met bekende gegevens. U controleert deze gegevens en vult ze aan waar nodig, voordat u de aangifte definitief indient.

Hoe wordt het berekend in de aangifte?

De Belastingdienst berekent het voordeel uit sparen en beleggen op basis van de onderdelen die u in uw belastingaangifte indient. Het fictief rendement wordt zo vastgesteld. Voor belastingjaar 2023 werd de te betalen belasting over het voordeel uit sparen en beleggen in box 3 bijvoorbeeld berekend als €1.220,-. Dit bedrag kwam voort uit een formule van €3.814,- vermenigvuldigd met 32%.

Wanneer kan werkelijk rendement gunstiger zijn?

Werkelijk rendement is gunstiger wanneer uw daadwerkelijke opbrengst uit sparen en beleggen lager is dan het fictieve rendement dat de Belastingdienst hanteert. In zo'n geval betaalt u minder belasting als u over uw werkelijke opbrengst zou worden belast. Dit is vooral relevant als uw spaargeld weinig rente oplevert of als uw beleggingen een negatief of laag rendement hebben. De Belastingdienst werkt aan een nieuw box 3-stelsel dat meer uitgaat van werkelijk rendement. Voor de exacte voorwaarden en berekeningen verwijst u naar de Belastingdienst.

Wat verandert er in box 3 de komende jaren?

De box 3-regeling van de Belastingdienst verandert de komende jaren ingrijpend, met een verschuiving van fictief naar werkelijk rendement. Vanaf 2025 start de wijziging, waarbij de belastingheffing in 2026 en 2027 tijdelijk wordt verhoogd. Het nieuwe stelsel, dat vanaf 2028 ingaat, houdt rekening met diverse aspecten zoals vermogensaanwas en vastgoed, en zal voor de meeste belastingplichtigen een hogere belastingdruk betekenen.

Overbruggingswetgeving

De Overbruggingswet box 3 trad op 1 januari 2023 in werking. Deze wet is bedoeld als tijdelijke regeling totdat een nieuw stelsel, gebaseerd op werkelijk rendement, is ingevoerd. De wet regelt de box 3-heffing voor de jaren 2023 tot en met 2025. Hierbij worden afzonderlijke forfaitaire rendementspercentages per vermogenscategorie toegepast.

Werkelijk rendement doorgeven

U kunt uw werkelijk rendement doorgeven via het formulier 'Opgaaf werkelijk rendement'. Dit formulier helpt u stap voor stap bij het bepalen van uw werkelijke rendement in box 3. Het is beschikbaar vanaf de zomer van 2025. Het werkelijke rendement van 2019 kan nader onderbouwd worden via dit formulier. De Belastingdienst neemt dit werkelijke rendement mee in de berekening vanaf 2024. Het begrip 'werkelijk rendement' wordt toegelicht door de Wet rechtsherstel Box 3. Dit rendement omvat direct rendement, zoals rente, huur en dividend na aftrek van kosten. Ook ontvangen inkomsten en betaalde rente vallen hieronder.

Wat verandert er in 2027 voor huiseigenaren?

Voor 2027 zijn de exacte veranderingen in box 3 voor huiseigenaren nog niet definitief vastgesteld. De Belastingdienst werkt aan een nieuw stelsel dat meer uitgaat van werkelijk rendement. Dit kan invloed hebben op de belasting over uw vermogen, inclusief een eventuele tweede woning. Voor de meest actuele informatie raadpleegt u de website van de Belastingdienst.

Hoe maakt u bezwaar tegen uw box 3-heffing?

U kunt bezwaar maken tegen uw box 3-heffing als u de vermogensrendementsheffing te hoog vindt. De tegenbewijsregeling biedt belastingbetalers de mogelijkheid om een bezwaarschrift in te dienen. Het indienen van een bezwaar is belangrijk voor het behoud van uw rechten. Dit geldt vooral wanneer uw werkelijke rendement lager was dan het forfaitaire rendement. Hieronder leest u meer over de procedure en de benodigde gegevens.

Wanneer is bezwaar of herstel mogelijk?

Bezwaar maken tegen een belastingaanslag is mogelijk als u het niet eens bent met de heffing. Als uw bezwaarschrift niet aan alle formele eisen voldoet, moet de inspecteur van de Belastingdienst u een hersteltermijn bieden. U krijgt dan de gelegenheid om verzuimen, zoals een gebrekkige motivering of andere vormverzuimen, te herstellen. De Hoge Raad der Nederlanden heeft bepaald dat belangenbehartigers deze mogelijkheid moeten krijgen. Zelfs een bevoegdheidsgebrek kan worden hersteld in de uitspraak op bezwaar, zoals het Hof Amsterdam oordeelde in 2009. Voor belastingplichtigen die geen tijdig bezwaar hebben gemaakt, is rechtsherstel bij onherroepelijke aanslagen alleen denkbaar als de wetgever hiertoe besluit.

Welke gegevens heeft u nodig voor een bezwaar?

Voor een bezwaar tegen de Belastingdienst heeft u specifieke gegevens nodig. Een schriftelijk bezwaarschrift moet uw naam, adres, woonplaats en de dagtekening bevatten. Dit is wettelijk vastgelegd in de Algemene wet bestuursrecht, artikel 6:5 eerste lid. U omschrijft ook de specifieke belastingaanslag of beslissing waartegen u bezwaar maakt. Vermeld hierbij altijd het aanslagnummer of kenmerk. Het is essentieel om de reden van uw bezwaar duidelijk te vermelden. Een kopie van de belastingaanslag toevoegen is optioneel, maar verduidelijkt het proces. Compleetheid van deze informatie voorkomt onnodige vertraging.

Wat gebeurt er na een bezwaar of verzoek om herstel?

Als uw verzoek om ambtshalve vermindering wordt afgewezen, kunt u daartegen in bezwaar gaan. Wordt ook dit bezwaar afgewezen, dan staat de weg naar beroep open. Dit betekent dat u uw zaak verder kunt voorleggen aan de rechter. Zo blijft u in staat om op te komen voor uw rechten bij de Belastingdienst.

Hoeveel belasting betaalt u over fictief rendement?

U betaalt over het fictief rendement in box 3 een belastingpercentage dat jaarlijks kan verschillen. In 2024 is dit voorlopig 36 procent over het fictief rendement op uw vermogen, waaronder sparen, beleggen en investeren. Voor beleggingen specifiek is het heffingstarief in 2024 34 procent, toegepast op een fictief rendement van 6,04 procent. De werkelijke belasting over fictief rendement op privé beleggen wordt berekend met een formule die dit 36 procent tarief meeneemt. Ter vergelijking: in 2023 was het vermogensbelastingtarief 32 procent, en vanaf 2017 was dit 30 procent per jaar. Voor alleenstaanden bedroeg de belasting over fictief rendement in 2022 31 procent voor vermogen tussen €50.650 en €101.300.

Hoe kan ik mijn werkelijk rendement aan de Belastingdienst opgeven?

Om uw werkelijk rendement op te geven, verzamelt u alle relevante financiële gegevens over uw box 3-vermogen. Dit omvat de daadwerkelijke opbrengsten, zoals dividenden en rente, en gemaakte kosten voor uw beleggingen. De Belastingdienst gebruikt deze informatie om uw werkelijke rendement vast te stellen. Voor de precieze stappen en benodigde documenten raadpleegt u de officiële kanalen van de Belastingdienst.

Waar staat fictief rendement in de belastingaangifte?

De Belastingdienst rekent met fictief rendement in Box 3 voor de belastingheffing. Dit fictief rendement, ook wel forfaitair rendement genoemd, vindt u in uw belastingaangifte onder 'Sparen en beleggen'. Hierbij gaat de Belastingdienst uit van fictief rendement op uw spaargeld en beleggingen. De vermogensrendementsheffing is hierop gebaseerd. Het rendement wordt berekend als een percentage van uw totale vermogen, na aftrek van het heffingsvrije vermogen van €57.000. Voor belastingjaar 2025 hanteert de Belastingdienst verschillende percentages per categorie, zoals 5,88 procent voor beleggingen. Deze fictieve rendementen worden jaarlijks opnieuw vastgesteld.

Hoe weet ik of mijn box 3-inkomen juist is berekend?

U controleert de juistheid van uw box 3-inkomen door te bepalen of een herberekening van uw belasting zinvol is. Een rekentool kan de zinvolheid van deze herberekening berekenen. Deze tool helpt u met het berekenen of het herberekenen van uw werkelijk rendement zinvol is, vooral als dit lager was dan het fictieve rendement. De rekentool kan vanaf 2025 worden gebruikt om te bepalen of een herberekening op basis van werkelijk rendement zinvol is. Voor de meeste mensen is het gebruik van zo'n tool de meest directe manier om dit te controleren. Zo bepaalt u of u recht heeft op teruggave box 3 via een berekening van het werkelijk rendement. De rekentool kan ook een mogelijke belastingteruggave en het rendement in box 3 bepalen. U kunt bijvoorbeeld de rekentool op berekenhet.nl gebruiken, of de Box 3-belastingcheck van FiscAlert die berekent hoeveel belasting u betaalt op basis van werkelijk rendement.