Betaalt u belasting over niet-gerealiseerde rendementen?

Ja, in Nederland betaalt u belasting over niet-gerealiseerde rendementen in box 3, met name over waardestijgingen van uw vermogen. Vanaf 2026 worden deze waardestijgingen meegenomen bij de bepaling van het werkelijk behaalde rendement. Dit geldt zowel voor bijvoorbeeld koerswinsten op aandelen die u nog niet heeft verkocht, als voor waardestijgingen van onroerend goed.

De belastingheffing in box 3 is in transitie naar een systeem dat het werkelijk behaalde rendement op uw vermogen belast. Dit werkelijke rendement omvat niet alleen directe inkomsten zoals ontvangen huur en dividend, maar ook indirecte vermogensmutaties. Dit betekent dat waardestijgingen van bijvoorbeeld aandelen die u nog in bezit heeft, of de toegenomen waarde van uw beleggingspand, meetellen voor de belastingberekening in box 3. De intentie is om alle vormen van vermogensaanwas te belasten, ongeacht of deze al zijn omgezet in liquide middelen.

Deze benadering is een direct gevolg van de Wet Rechtsherstel Box 3, die is ingevoerd na een cruciale uitspraak van de Hoge Raad. Hoewel de definitieve vormgeving van het werkelijk rendement nog in ontwikkeling is, is het uitgangspunt helder: zowel gerealiseerde als ongerealiseerde vermogensmutaties, inclusief koerswinsten van niet-verkochte aandelen, worden meegenomen. De overheid streeft naar een robuust systeem waarin het daadwerkelijke rendement van de belastingplichtige de grondslag vormt voor de heffing, wat een fundamentele verschuiving is van de eerdere forfaitaire rendementsheffing.

Een belangrijk aspect van het huidige overgangssysteem is de zogenaamde tegenbewijsregeling. Deze regeling biedt belastingplichtigen de mogelijkheid om aan te tonen dat hun werkelijk behaalde rendement lager was dan het forfaitair vastgestelde rendement. Als u kunt bewijzen dat uw werkelijke rendement lager was, wordt u belast over dat lagere, werkelijke rendement. Deze mogelijkheid bestaat vanaf de zomer van 2025 en is bedoeld om overbelasting te voorkomen in situaties waarin het vermogen minder rendeerde dan de fictieve rendementen suggereerden. Het is echter geen vrijbrief om belasting op niet-gerealiseerde rendementen te ontwijken, maar een mechanisme voor een eerlijkere heffing. Als uw werkelijke rendement hoger is dan het forfaitaire rendement, heeft dit geen gevolgen voor de Box 3-heffing.

De belastingheffing over ongerealiseerd rendement wordt door velen als uitdagend ervaren. Dit komt voornamelijk doordat u belasting betaalt over een vermogenstoename die nog niet liquide is gemaakt. U heeft de winst immers nog niet daadwerkelijk in handen. Dit kan leiden tot liquiditeitsproblemen, met name bij grote waardestijgingen van illiquide activa zoals onroerend goed. Desondanks is dit momenteel de hoofdregel binnen het streven naar een belasting op werkelijk rendement in box 3, waarbij de focus ligt op de totale vermogensaanwas.

Om de componenten van het werkelijke rendement te verduidelijken, worden de volgende elementen in aanmerking genomen:

• Directe inkomsten uit vermogen, zoals ontvangen huur en dividend.
• Gerealiseerde vermogenswinsten, bijvoorbeeld de winst bij verkoop van aandelen of onroerend goed.
• Ongerealiseerde vermogenswinsten, zoals de waardestijging van aandelen die u nog bezit of de toename van de waarde van uw beleggingspand.
• Kosten die gemaakt zijn voor het verwerven, beheren en behouden van het vermogen.

Stel, u koopt aandelen voor €10.000. Aan het einde van het belastingjaar is de waarde van deze aandelen gestegen naar €12.000, maar u heeft ze nog niet verkocht. De waardestijging van €2.000 is een ongerealiseerd rendement. In het nieuwe Box 3-systeem zal deze €2.000, naast eventuele ontvangen dividenden, meetellen bij de bepaling van uw totale werkelijke rendement waarover u belasting verschuldigd bent. Hetzelfde principe geldt voor een beleggingspand waarvan de WOZ-waarde is gestegen, zelfs als u het pand niet heeft verkocht.

Het is essentieel om een nauwkeurige administratie bij te houden van al uw vermogensmutaties, inclusief de aan- en verkopen en de waarderingen van uw bezittingen, om in aanmerking te komen voor de tegenbewijsregeling of om uw werkelijke rendement correct te kunnen onderbouwen. De Belastingdienst verstrekt hierover actuele informatie en richtlijnen. Voor meer details over de huidige Box 3-regels kunt u terecht op onze pagina over Box 3 belasting.