Kan een stichting aandelen houden?

Een stichting kan juridisch gezien inderdaad aandelen bezitten in een onderneming. Dit is een direct gevolg van haar status als rechtspersoon, waardoor zij zelfstandig rechten en plichten kan aangaan, inclusief het verwerven en houden van eigendom zoals aandelen. De statuten van de stichting bepalen de specifieke kaders hiervoor.

De bevoegdheid van een stichting om aandelen te houden vloeit voort uit haar status als rechtspersoon, zoals vastgelegd in Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek. Artikel 2:285 BW definieert de stichting en kent haar rechtspersoonlijkheid toe, waardoor zij vermogen kan bezitten en beheren. Dit betekent dat een stichting, net als een natuurlijke persoon of een besloten vennootschap (BV), eigenaar kan zijn van aandelen in andere vennootschappen.

Een veelvoorkomende misvatting is dat stichtingen, vanwege hun ideële of sociale doel, geen commerciële activiteiten mogen ontplooien of winst mogen genereren. In werkelijkheid mag een stichting wel degelijk commerciële activiteiten uitvoeren en winst maken, zolang deze winst aantoonbaar ten goede komt aan de statutaire doelstelling van de stichting. Het houden van aandelen kan een strategische manier zijn om inkomsten te genereren die bijdragen aan het realiseren van dit doel, bijvoorbeeld door dividenduitkeringen of waardestijging van de aandelen.

Het bezitten van aandelen door een stichting is echter niet zonder voorwaarden en aandachtspunten:

• Statutaire bepalingen: De statuten van de stichting moeten expliciet toestaan dat zij aandelen bezit en de doeleinden hiervan beschrijven. Als de statuten beperkingen opleggen of het bezit van aandelen uitsluiten, is dit niet toegestaan. Het is essentieel dat het bezit van aandelen past binnen de statutaire doelstelling en niet een doel op zich wordt.
• Bestuurlijke verantwoordelijkheid: Het bestuur van de stichting draagt de verantwoordelijkheid voor het zorgvuldige beheer van het vermogen, inclusief de aandelenportefeuille. Dit vraagt om adequate kennis van beleggen, risicobeheer en de financiële markten om weloverwogen beslissingen te kunnen nemen.
• Fiscale implicaties: Afhankelijk van de omvang en aard van de aandelenbezittingen en de daarmee samenhangende activiteiten, kan een stichting vennootschapsbelastingplichtig zijn. Voor stichtingen met een Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI) status gelden specifieke regels. Het bezit van aandelen kan invloed hebben op het behoud van de ANBI-status als de activiteiten te commercieel worden geacht of als de winst niet volledig ten goede komt aan het algemeen nut. De Belastingdienst beoordeelt dit per individueel geval en kan hierover nadere richtlijnen geven.
• Invloed op de onderneming: Als een stichting een meerderheidsbelang of significante invloed verwerft in een onderneming, kan dit leiden tot extra verantwoordelijkheden en verplichtingen, vergelijkbaar met andere grootaandeelhouders.

Kortom, een stichting mag juridisch gezien aandelen bezitten, mits dit gebeurt binnen de kaders van de statuten, ter ondersteuning van het ideële doel en met inachtneming van de fiscale en bestuurlijke verantwoordelijkheden die hierbij komen kijken. Voor gedetailleerde informatie over de fiscale aspecten en de ANBI-status kunt u de website van de Belastingdienst raadplegen.