Wat is de grondslag voor spaargeld?

De fiscale grondslag voor spaargeld is de waarde van uw spaargeld op de peildatum van 1 januari, die de Belastingdienst gebruikt als basis voor de berekening van de vermogensbelasting in Box 3. Deze grondslag wordt bepaald door de totale waarde van uw bezittingen, zoals spaargeld, te verminderen met eventuele schulden, waarna een heffingsvrij vermogen wordt toegepast.

Spaargeld valt in Nederland onder Box 3 van de inkomstenbelasting, genaamd 'sparen en beleggen'. De belastingheffing hierover is niet gebaseerd op de daadwerkelijk ontvangen rente, maar op een fictief rendement dat de Belastingdienst toekent aan uw vermogen. De grondslag voor dit fictieve rendement wordt jaarlijks vastgesteld op basis van de waarde van uw bezittingen op 1 januari van het betreffende belastingjaar. Spaargeld, dat volgens de kennisbank een laag risico en hoge liquiditeit kenmerkt, maakt deel uit van deze bezittingen.

De berekening van de grondslag voor spaargeld in Box 3 omvat de volgende stappen:

• Waarde van bezittingen: Op de peildatum (1 januari) wordt de totale waarde van al uw bezittingen in Box 3 vastgesteld. Dit omvat spaargeld op spaarrekeningen, beleggingen, en andere vermogensbestanddelen.
• Aftrek van schulden: Van de totale waarde van uw bezittingen mogen eventuele schulden, zoals een persoonlijke lening of een studieschuld, worden afgetrokken. Hierbij geldt een drempelbedrag voor de aftrekbaarheid van schulden.
• Heffingsvrij vermogen: Na aftrek van de schulden wordt het heffingsvrij vermogen toegepast. Dit is een bedrag waarover u geen belasting betaalt in Box 3. Het bedrag van het heffingsvrij vermogen wordt jaarlijks door de Belastingdienst vastgesteld. Voor 2026 zijn de exacte bedragen nog niet publiekelijk bekend, of wijzigen deze jaarlijks. Voor de meest actuele cijfers verwijzen wij naar de Belastingdienst.
• Grondslag sparen en beleggen: Het bedrag dat overblijft na aftrek van schulden en het heffingsvrij vermogen, vormt de 'grondslag sparen en beleggen'. Dit is het bedrag waarover een fictief rendement wordt berekend.

Een veelvoorkomende misvatting is dat u belasting betaalt over de werkelijke rente die u ontvangt op uw spaargeld. In werkelijkheid is de belasting in Box 3 gebaseerd op een forfaitair of fictief rendement. Dit betekent dat de Belastingdienst uitgaat van een verondersteld rendement op uw vermogen, ongeacht of u dit rendement daadwerkelijk heeft behaald. Het fictieve rendement wordt berekend over de grondslag sparen en beleggen. De tarieven en de manier waarop dit fictieve rendement wordt berekend, kunnen variëren per vermogenscategorie (bijvoorbeeld spaargeld versus beleggingen) en worden jaarlijks door de Belastingdienst bekendgemaakt.

Voor fiscaal partners geldt dat zij hun bezittingen en schulden in Box 3 vrijelijk mogen verdelen. Dit biedt de mogelijkheid om de grondslag sparen en beleggen zo gunstig mogelijk te verdelen, bijvoorbeeld door het heffingsvrij vermogen van beide partners optimaal te benutten. Dit kan leiden tot een lagere totale belastingdruk in Box 3.

Het Box 3-stelsel, inclusief de bepaling van de grondslag voor spaargeld, is de afgelopen jaren onderwerp geweest van discussie en wijzigingen. Tot 2017 werd een vast fictief rendement gehanteerd. Daarna is een systeem ingevoerd met verschillende fictieve rendementen voor spaargeld en beleggingen, om beter aan te sluiten bij de werkelijkheid. De discussie over een eventuele toekomstige heffing op basis van werkelijk rendement is nog gaande. Dit onderstreept het belang van het jaarlijks raadplegen van de actuele informatie van de Belastingdienst voor de meest recente regels en bedragen die van toepassing zijn op uw spaargeld.