Wat is een commissionair?

Een commissionair is een financiële tussenpersoon die handelt in eigen naam, maar voor rekening en risico van een opdrachtgever. Deze partij vervult een bemiddelende handelsrol, waarbij de transactie juridisch gezien door de commissionair zelf wordt aangegaan, maar de economische gevolgen voor de opdrachtgever zijn. Voor deze bemiddeling ontvangt de commissionair een vergoeding, de zogenaamde commissie. In de Engelse terminologie wordt een commissionair aangeduid als een broker.

De kern van de rol van een commissionair ligt in het onderscheid tussen handelen 'in eigen naam' en 'voor rekening van een ander'. Dit betekent dat de commissionair zelf contractspartij wordt bij de transactie, bijvoorbeeld bij de aankoop of verkoop van effecten. De juridische relatie ontstaat tussen de commissionair en de tegenpartij. Echter, de financiële uitkomst – winst of verlies – is uiteindelijk voor de opdrachtgever. De commissionair draagt zelf niet het marktrisico van de transactie, maar wel het uitvoeringsrisico.

Voor de geleverde diensten ontvangt de commissionair een vergoeding, die specifiek 'commissie' wordt genoemd. Deze commissie is de beloning voor de bemiddeling en de afhandeling van de transactie. Bij transacties in effecten is dit een standaardpraktijk, waarbij de hoogte van de commissie vooraf wordt overeengekomen of gebaseerd is op een vast percentage van de transactiewaarde.

Een veelvoorkomende misvatting is de verwarring tussen een commissionair en een agent of makelaar. Hoewel alle drie bemiddelende rollen vervullen, is het cruciale verschil dat een agent of makelaar doorgaans handelt 'in naam en voor rekening' van de opdrachtgever. Dit betekent dat de agent of makelaar de opdrachtgever direct vertegenwoordigt en de juridische overeenkomst direct tussen de opdrachtgever en de tegenpartij tot stand komt. De commissionair daarentegen treedt, zoals eerder genoemd, op in eigen naam, wat een andere juridische constructie met zich meebrengt.

Om de unieke positie van een commissionair verder te verduidelijken, kan een vergelijking met andere bemiddelende partijen inzicht bieden:

Voor ondernemingen die optreden als commissionair zijn er specifieke boekhoudkundige regels. Zo neemt een onderneming die voor rekening van een derde, maar in eigen naam handelt, de door de commissionair op de opdrachtgever afgewentelde inkomsten en uitgaven niet op in de eigen resultatenrekening. Dit principe, dat onder andere in België wordt toegepast, zorgt ervoor dat de resultatenrekening van de commissionair een zuiver beeld geeft van de eigen dienstverlening en niet van de onderliggende transacties die voor de opdrachtgever zijn verricht.

Het is ook nuttig om de commissionair te onderscheiden van een remisier. Waar een commissionair direct handelt voor de opdrachtgever, bemiddelt een remisier tussen klanten en commissionairs. De remisier is dus een schakel vóór de commissionair in de keten van financiële dienstverlening. Voor meer informatie over de bredere context van financiële bemiddeling, kunt u ook lezen over de rol van een broker.