Wat doet de beurs als de rente stijgt?

De beurs reageert over het algemeen negatief op een stijgende rente, omdat hogere rentetarieven de aantrekkelijkheid van alternatieve beleggingen zoals obligaties vergroten en de kosten voor bedrijven verhogen. Dit leidt tot een daling van obligatiekoersen en kan de waardering van aandelen onder druk zetten. Beleggers zoeken dan naar hogere rendementen elders, wat kapitaal aan de aandelenmarkt onttrekt.

Wanneer de marktrente stijgt, dalen de koersen van bestaande obligaties. Dit komt doordat nieuwe obligaties een hoger effectief rendement bieden. Beleggers die bestaande obligaties met een lagere couponrente willen verkopen, moeten deze dan tegen een lagere prijs aanbieden om concurrerend te blijven. Het effectieve rendement van de bestaande obligatie stijgt hierdoor, maar de koers daalt. Dit is een direct gevolg van de rentestijging.

Voor de aandelenmarkt is het effect complexer, maar vaak ook negatief. Een lage rente vormt een fundamentele basis onder hoge beurzen en waarderingen, zoals te zien was eind derde kwartaal 2021. Wanneer de rente stijgt, wordt lenen duurder voor zowel bedrijven als consumenten. Bedrijven zien hun financieringskosten toenemen, wat hun winstgevendheid kan drukken en investeringen kan afremmen. Consumenten zijn minder bereid leningen aan te gaan en geld uit te geven, wat de economische groei vertraagt en de vraag naar producten en diensten vermindert. Dit alles kan leiden tot lagere bedrijfswinsten en daarmee dalende aandelenkoersen.

Bovendien beïnvloedt een stijgende marktrente het beleggersgedrag. Potentiële beleggers kunnen hogere rendementseisen stellen of zoeken naar alternatieve beleggingen die nu aantrekkelijker zijn geworden. Een stijgende marktrente kan ertoe leiden dat beleggers verhoogde distributievergoedingseisen verlangen, of zoeken naar effecten met hogere dividenden of rentes. Dit kan kapitaal weghalen uit de aandelenmarkt, aangezien beleggingen op de beurs profiteren van een positieve markttendens, die bij een rentestijging kan afnemen.

Invloed van Rentestijging op Diverse Marktsegmenten

• Obligaties: Stijgende rente zorgt voor een daling van de koersen van bestaande obligaties, terwijl het effectieve rendement stijgt. Nieuwe obligaties bieden hogere couponrentes.
• Aandelen: Hogere financieringskosten voor bedrijven en lagere consumentenbestedingen kunnen leiden tot dalende bedrijfswinsten en daarmee lagere aandelenkoersen.
• Vastgoedmarkt: Een lage hypotheekrente, die vaak samenhangt met een lage marktrente, zorgt voor lagere maandelijkse hypotheeklasten. Bij een rentestijging worden hypotheken duurder, wat de bereidheid van mensen tot lenen van geld vermindert, de betaalbaarheid van woningen beperkt en de vraag kan drukken.
• Sparen: Hoewel niet direct beursgerelateerd, maakt een stijgende rente sparen aantrekkelijker, wat kapitaal kan onttrekken aan risicovollere beleggingen.

Rekenvoorbeeld: Obligatiekoers bij Rentestijging

Stel: je bezit een obligatie met een nominale waarde van €1.000 en een vaste couponrente van 2% per jaar. Dit betekent dat je jaarlijks €20 aan rente ontvangt. Toen je deze obligatie kocht, was de marktrente ook 2%. De obligatie was toen €1.000 waard.

Als de marktrente nu stijgt naar 4%, zijn nieuwe obligaties met dezelfde looptijd en risicoprofiel veel aantrekkelijker, omdat ze €40 per jaar uitbetalen. Om jouw bestaande obligatie met 2% couponrente toch te kunnen verkopen, moet de koers ervan dalen. De koers van jouw obligatie zal dalen tot onder de €1.000, zodat het effectieve rendement voor de koper, rekening houdend met de lagere coupon en de lagere aankoopprijs, ongeveer gelijk is aan de nieuwe hogere marktrente van 4%. Dit illustreert direct hoe een stijgende marktrente een daling van obligatiekoersen veroorzaakt.

Samenvattend zorgt een stijgende rente voor een verschuiving in de economie en op de financiële markten. Het maakt lenen duurder, remt investeringen en consumptie af, en maakt alternatieve beleggingen aantrekkelijker. Hoewel de precieze impact afhangt van de snelheid en de oorzaak van de rentestijging, is de initiële reactie van de beurs vaak een daling van zowel obligatie- als aandelenkoersen.