Wat is activistisch beleggen?

Activistisch beleggen is een strategie waarbij aandeelhouders actief invloed uitoefenen op een bedrijf. Het doel is vaak om belangrijke veranderingen door te voeren, zoals het verbeteren van de bedrijfswaarde of het stimuleren van groei. Deze aanpak bevordert actief eigenaarschap en betrokkenheid bij de bedrijfsvoering. Op deze pagina leest u meer over hoe dit werkt en welke doelen activistische beleggers nastreven.

Wat betekent activistisch beleggen?

Activisme beleggen betekent dat aandeelhouders actief invloed uitoefenen op een bedrijf. Het doel is vaak om belangrijke veranderingen door te voeren, zoals het verbeteren van de bedrijfswaarde. Veel activistische beleggers willen hiermee bedrijfsherstel en groei stimuleren.

Deze strategie kan ook onderdeel zijn van maatschappelijk verantwoord beleggen. Hierbij oefenen beleggers invloed uit via dialoog en stemrecht om positieve veranderingen in bedrijfspraktijken te bereiken.

Hoe oefenen activistische beleggers invloed uit?

Activistische beleggers oefenen invloed uit door hun stemrecht te gebruiken en actief betrokken te zijn bij bedrijven. Ze voeren regelmatige dialoog met het bestuur, dienen aandeelhoudersresoluties in en stimuleren zo meer aandacht voor duurzaamheid. Daarnaast zetten ze tactieken in om waarde te verhogen, zoals afsplitsingen, en proberen ze via proxy-wedstrijden vertegenwoordigers in de Raad van Bestuur te krijgen. Ook maken ze gebruik van adviesraden met industrie-experts.

Stemrecht op aandeelhoudersvergaderingen

Aandeelhouders hebben stemrecht op aandeelhoudersvergaderingen. Dit recht stelt hen in staat mee te beslissen over belangrijke bedrijfsbeslissingen en strategische richtingen. Stam-aandelen verlenen dit stemrecht, behalve bij aandelen die specifiek zonder stemrecht zijn uitgegeven. Stemgerechtigde aandeelhouders kunnen hun stemrechten uitoefenen tijdens de jaarlijkse algemene aandeelhoudersvergadering, zowel voorafgaand aan als tijdens de bijeenkomst. In Nederland hebben houders van niet-stemrechtloze aandelen ook het recht om aandeelhoudersvergaderingen bij te wonen en te spreken. Een stamactieaandeelhouder kan stemrechten laten uitoefenen via door de vennootschap benoemde vertegenwoordigers.

Aandeelhoudersresoluties indienen

Aandeelhoudersresoluties worden ingediend door investeerders om invloed uit te oefenen op een bedrijf. Het indienen van zo'n resolutie leidt tot een stemming tijdens de aandeelhoudersvergadering. Fondshuizen kunnen strategisch geplaatste resoluties sponsoren, vaak gericht op duurzaamheid. Deze resoluties zorgen voor meer transparantie over bedrijven. Ze kunnen ook leiden tot veranderingen in bedrijfsbeleid, zelfs als er geen meerderheid van 50% stemmen wordt bereikt. Soms worden resoluties ingetrokken als overleg met het management succesvol is; tussen 1997 en 2009 trokken institutionele beleggers bijvoorbeeld 33,9 procent van hun resoluties in, en vakbonden 34,6 procent. In 2021 ontving 15 procent van de sociale aandeelhoudersresoluties een meerderheid van stemmen. Aandeelhoudersresoluties komen in 2023 steeds vaker op de agenda om maatschappelijke onderwerpen onder de aandacht te brengen.

Dialoog met het bestuur

Activistische beleggers voeren een directe dialoog met het bedrijfsmanagement. Vermogensbeheerders kunnen deze gesprekken aangaan over corporate governance en andere belangrijke zaken. Vaak gebeurt dit in de vorm van één-op-één gesprekken met grote aandeelhouders. Een Corporate Broker van het bedrijf organiseert periodiek ontmoetingen met aandeelhouders. Hierbij bespreken ze het bedrijf en verzamelen feedback voor de Raad van Bestuur. Het bedrijf kan ook institutionele aandeelhouders uitnodigen voor opvolgingsgesprekken, vooral als verdere discussie en feedback nuttig is.

Publieke druk op bedrijven

Publieke druk op bedrijven komt vanuit verschillende hoeken. De maatschappij, investeerders en banken leggen druk op het bedrijfsleven, vooral voor verduurzaming. Consumenten die transparantie eisen, kunnen zo duurzame veranderingen afdwingen. Hierdoor worden bedrijven gedwongen zich met Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) bezig te houden, vaak door consumentenboycots of mediaschandalen. De externe druk neemt ook toe door aandeelhouders, kapitaalmarkten en ESG-rapportages. Deze druk beïnvloedt hoe bedrijven de impact van hun bedrijfsvoering op de natuur aantonen, zoals bij de duurzaamheid van palmolie. Ondernemingen ervaren tevens maatschappelijke druk om politieke standpunten in te nemen, wat soms als problematisch voor het ondernemingsklimaat wordt gezien.

Welke doelen proberen activistische aandeelhouders te bereiken?

Activistische aandeelhouders proberen de waarde van een bedrijf te verhogen en belangrijke veranderingen door te voeren. Ze richten zich op financieel rendement, zoals het stimuleren van groei en het ontsluiten van waarde. Ook dringen ze aan op duurzaamheid en bestuurlijke aanpassingen.

Hoger rendement of meer waardecreatie

Activisten streven naar een hoger rendement op investeringen, wat leidt tot grotere groeikansen voor de aandelenwaarde. Dit verhoogt de vermogenspositie van beleggers. Een hoog rendement en een lange investeringsduur versterken de vermogensgroei, mede door het rente-op-rente effect. Met een hoger rendement bereikt u sneller uw beleggingsdoel. De hoogste rendementen op lange termijn worden behaald op de aandelenmarkt. Aandelenrendementen over lange termijn leveren significante reële rendementen. Groeiaandelen hebben potentie voor hoge rendementen. Bedrijven met sterke en groeiende dividenden leverden de beste beleggingsrendementen.

Duurzaamheid en klimaatbeleid

Duurzaamheid en klimaatbeleid omvatten meer dan alleen klimaat en CO2-uitstoot. Het gaat om klimaatneutraliteit en verantwoorde keuzes voor mens, natuur en economie. Dit betekent ook het voorkomen van klimaatverandering en overmatig grondstofgebruik. Duurzaamheid blijft een blijvende focus in bedrijfsvoering, gedreven door structurele ontwikkelingen zoals klimaatverandering en grondstoffenschaarste. Een effectief klimaatbeleid, gebaseerd op wetenschappelijke aanpak, is nodig voor een geleidelijke transitie. Bedrijven moeten haalbare maatregelen nemen om hun bijdrage aan klimaatproblemen te verminderen, waaronder investeringen in oplossingen voor een circulaire economie. Duurzame ontwikkelingsdoelstelling 13 richt zich op acties tegen klimaatverandering en haar impact. Het duurzaamheidsbeleid behelst milieu-, sociale en governance-factoren, bekend als ESG.

Bestuurlijke veranderingen

Activistisch beleggen kan leiden tot veranderingen in het bestuur van een bedrijf. Beleggers dwingen zo aanpassingen af in de directie of de strategie. Dit gebeurt vaak door druk op de aandeelhoudersvergadering of via directe gesprekken. Het doel is meestal om de bedrijfsprestaties te verbeteren. Dit maakt het een krachtig middel voor aandeelhouders om hun belangen te behartigen.

Wat zijn bekende vormen en voorbeelden van activistisch beleggen?

Activisme in beleggen kent diverse vormen, uitgevoerd door verschillende soorten beleggers. Bekende voorbeelden van activistisch beleggen zijn activistische hedgefondsen, vooral die in de Verenigde Staten, die sinds 2008 frequente campagnes lanceren. Deze hedgefondsen verhogen hun aantal campagnes tegen bedrijfsbesturen, soms meer dan 80. Ook individuele investeerders zoals Carl Icahn en Bill Ackman nemen activistische posities in. Voce Capital Management en Atlantic Investment Management hebben respectievelijk 11 en ongeveer 80 activistische campagnes geïnitieerd. Vaak is het doel het verhogen van de aandeelhouderswaarde en het stimuleren van bedrijfsherstel en groei. Grotere hedgefondsmanagers hanteren soms strategieën als asset stripping. Toch is het engagement vaak collaboratief en constructief.

Institutionele beleggers

Institutionele beleggers zijn grote niet-particuliere beleggers, zoals pensioenfondsen en verzekeringsmaatschappijen. Ze worden gedefinieerd als banken, spaar- en kredietinstellingen, verzekeringsmaatschappijen en geregistreerde beleggingsmaatschappijen. Deze categorie omvat ook bedrijven en organisaties zoals investeringsfondsen, beleggingsfondsen en overheidsentiteiten. Pensioenfondsen zijn hier een belangrijk voorbeeld van.

Hedgefondsen

Hedgefondsen zijn beleggingsfondsen die geld van vermogende particulieren en instellingen bundelen. Deze fondsen poolen geld van vermogende individuen en institutionele beleggers en worden beheerd door professionele investeringsmanagers. De naam 'hedgefonds' komt van het gebruik van hedging strategieën. Ze staan bekend om hun flexibiliteit en wendbaarheid, en hanteren diverse strategieën om zowel hoge rendementen te behalen als risico's te beperken. Winst genereren ze vaak met complexe en onconventionele investeringsstrategieën, waarbij ze derivaten en hefboomwerking inzetten. Hefboomwerking betekent dat ze geleend geld gebruiken. Dit stelt hen in staat grotere en dynamischere posities in te nemen dan traditionele portefeuilles, wat bij een fout scenario een hoog risico met zich meebrengt.

Duurzame beleggers

Duurzame beleggers streven naar een tweeledig rendement: zowel financieel als maatschappelijk, en dragen zo bij aan een betere toekomst. Hun investeringskeuzes worden geleid door risico, rendement en de effecten op maatschappij en leefomgeving. Naast financiële opbrengsten houden deze investeerders rekening met milieu, sociale en ethische aspecten door te kiezen voor milieuvriendelijke en sociaal verantwoordelijke bedrijven, inclusief ESG-risico’s zoals klimaatverandering. Ze zijn gericht op lange termijn resultaten, vaak met een tijdshorizon van twee decennia. Deze beleggers verwachten dat duurzame bedrijven beter gepositioneerd zijn om te groeien. De motivatie van duurzame beleggers varieert van wereldverbeteraars tot diegenen die het hoogste rendement nastreven.

Wat zijn de risico's en kosten voor beleggers?

Activistisch beleggen brengt diverse risico's en kosten met zich mee. Beleggers lopen het risico op verlies van ingelegd kapitaal door schommelingen in de financiële markten. De waarde van investeringen kan dalen, wat kan leiden tot vermogensverlies. Daarnaast zijn er kosten verbonden aan het beleggen zelf, zoals voor onderzoek en campagnevoering.

Kosten van onderzoek en campagnevoering

De kosten van onderzoek en campagnevoering zijn een belangrijk onderdeel van activistisch beleggen. Onderzoekskosten zijn uitgaven voor activiteiten die gericht zijn op het verwerven van nieuwe kennis en het selecteren van materialen, zoals marktonderzoek naar toekomstige producten of diensten. Campagnekosten vallen vaak onder marketingkosten, die bestaan uit marktgerelateerde uitgaven en uren. Marketingkosten omvatten ook marktonderzoekskosten. Juridisch advies is zelden de grootste kostenpost bij aandeelhouderscampagnes van grote beursgenoteerde bedrijven. Marketingkosten kunnen investeringen in online advertenties, marketingtools of experts omvatten, en behelzen ook advertentiecampagnes en promotionele activiteiten. Crowdfundingplatforms rekenen bijvoorbeeld enkele honderden euro's voor risico-analyse en het opzetten van een campagne, met plaatsingskosten tot bijna 500 euro.

Risico op koersschommelingen

Koersschommelingen bij beleggingen vormen een risico dat de waarde van uw investeringen aanzienlijk fluctueert en kan dalen. Dit koersrisico betekent dat de koers van effecten sterk kan schommelen, ongeacht het beleggingsinstrument. Beleggen is risicovol omdat koersen snel kunnen stijgen en dalen, wat leidt tot constante koersfluctuaties. Het is het risico op koersschommelingen van beleggingen, waarbij de waarde van uw aandelenbeleggingen in uw portefeuille fluctueert. De beurskoers kan stijgen en dalen, afhankelijk van de waardering door beleggers.

Botsing tussen belangen van aandeelhouders

Botsingen tussen belangen van aandeelhouders ontstaan wanneer hun belangen niet parallel lopen. Aandeelhouders met verschillende belangen zullen hun eigen belang nastreven, wat kan leiden tot conflicten of ruzie. Vaak komen deze geschillen voort uit een gebrek aan communicatie, onduidelijkheid of misinterpretatie van intenties. Ook verschillen in inzicht over het beleid kunnen leiden tot patstellingen. Ondernemers die aandeelhouders worden, veroorzaken veel conflicten door het negeren van reflectie op waarden, verwachtingen en bedrijfsdoel. Een open aandeelhoudersconflict veroorzaakt toenemende frustraties, verstoort de bedrijfsvoering en kan aanzienlijke schade toebrengen aan de onderneming. Dit geldt zowel voor private ondernemingen als voor beursgenoteerde bedrijven, waar verschillende aandeelhoudersgroepen in conflict kunnen raken.

Hoe kun je zelf activistisch beleggen?

Zelf activistisch beleggen betekent dat u actief invloed uitoefent op bedrijven waar u in investeert. Dit doet u door gerichte doelen te stellen, uw stemrecht te gebruiken en samen te werken met andere aandeelhouders. Het is een proces van continue monitoring en aanpassing om de gewenste veranderingen te realiseren.

Kies een bedrijf en bepaal je doel

Bij activistisch beleggen kiest u een bedrijf en bepaalt u uw doel. Dit begint met het identificeren van bedrijven die passen bij uw waarden en waar u kansen ziet voor verbetering. Uw doel kan variëren van het verhogen van de financiële waarde tot het stimuleren van duurzaamheid of betere bedrijfsvoering. Een duidelijke focus helpt u om effectief invloed uit te oefenen. Denk goed na over wat u wilt bereiken voordat u actie onderneemt.

Bundel je aandelen en stemrechten

Aandeelhouders hebben stemrecht op hun aandelen, wat hen de mogelijkheid geeft om mee te beslissen over belangrijke bedrijfsbeslissingen en de raad van bestuur in Nederland. Dit voorrecht omvat ook participatierechten en deelname aan de algemene vergadering. Activistisch beleggen kan inhouden dat je stemrechten bundelt om zo meer invloed uit te oefenen. Aandelen met meervoudig stemrecht geven de houder meer dan één stem per aandeel. De uitgifte van zulke aandelen kan leiden tot meerderheidsstemrechten, zelfs zonder extra kapitaal, zoals in België. Particuliere beleggers kunnen hun stemrechten uitoefenen, zowel direct als via ETF's, om zo bedrijfswaarden mede vorm te geven.

Werk samen met andere beleggers

Samenwerken met andere beleggers is een effectieve manier om uw invloed te vergroten bij activistisch beleggen. Actieve beleggers gebruiken vaak teamverbanden met vermogende personen en private equity groepen. Dit doen zij om overname-aanbiedingen of waardeverbeteringsinitiatieven in te stellen. Particuliere beleggers kunnen samen met anderen beleggen, bijvoorbeeld door een gezamenlijke beleggingsrekening te openen. U kunt waardevolle inzichten verkrijgen door connectie te maken met andere beleggers en door consultaties met financiële adviseurs. Beleggers kunnen slimmer investeren door gebruik van forums, zoals die voor goudbeleggers, die de uitwisseling van ideeën en ervaringen faciliteren. Communities zoals Investeren doe je zo, Happy Investors en Jong Beleggen bieden ook kennis, ervaringen en inspiratie door interactie met gelijkgestemde beleggers.

Volg de resultaten en pas je aanpak aan

Na een activistische beleggingsactie is het belangrijk om de resultaten te volgen en uw aanpak aan te passen. Dit betekent dat u kijkt of de gewenste veranderingen plaatsvinden binnen het bedrijf. Als de resultaten tegenvallen, moet u overwegen uw strategie bij te sturen. Een actieve belegger blijft betrokken en evalueert continu de impact van zijn acties. Soms betekent dit dat u de dialoog met het bestuur intensiveert, of juist nieuwe aandeelhouders zoekt voor meer draagvlak.

Wat is een activistische belegger?

Een activistische belegger is een aandeelhouder die als doel heeft belangrijke veranderingen door te voeren in een bedrijf. Deze belegging is gericht op het verbeteren van de bedrijfswaarde, vaak door bedrijven te helpen herstellen en weer te laten groeien. Activistische beleggers, zoals hedgefondsen en durfbeleggers, nemen posities in bij beursgenoteerde ondernemingen. Deze bedrijven hebben een achterblijvende koers, maar wel potentieel voor waardecreatie. Een bedrijf kan doelwit zijn van zo'n belegger wanneer er problemen zijn die verbeterd kunnen worden. Ze dringen aan op afsplitsingen om waarde te ontsluiten en bevorderen de verkoop van niet-kernactiviteiten. Ook zijn ze vocaler geworden over duurzaamheid en maken ze gebruik van adviesraden met industrie-experts. Voor meer informatie over deze beleggingsstrategie kunt u terecht op rendementbeleggen.nl.

Wat zijn bekende voorbeelden van activistisch beleggen?

Bekende voorbeelden van activistisch beleggen komen vaak uit de Verenigde Staten. Activistische hedgefonds beheerders zoals Nelson Peltz en Dan Loeb lanceren sinds begin 2008 frequente campagnes. Amerikaanse aandeelhoudersactivisten zoals Carl Icahn, Bill Ackman en David Einhorn zijn hier bekende namen. Hun activisme kan hoge kosten met zich meebrengen en soms een vijandige cultuur creëren. In Nederland stelde hedgefonds TCI in 2007 ideële uitgangspunten boven rendement met een 1% belang in ABN Amro, zoals de Tweede Kamer opmerkte. Atlantic Investment Management heeft in de afgelopen 25 jaar ongeveer 80 activistische campagnes geïnitieerd. Voce Capital Management nam in 11 gevallen publieke activistische posities aan, terwijl de Clintongroep van Greg Taxin in 2013 het op één na hoogste aantal actieve campagnes had.

Is activistisch beleggen hetzelfde als duurzaam beleggen?

Nee, activistisch beleggen is niet hetzelfde als duurzaam beleggen, hoewel er raakvlakken zijn. Duurzaam beleggen is niet per se activistisch. Een duurzame investeerder staat vaak voor de keuze tussen het uitsluiten van niet-duurzame bedrijven of het toepassen van een activisme strategie. Veel activistische beleggers richten zich primair op bedrijfsherstel en groei. Toch zijn activistische investeerders vocaler geworden over duurzaamheid. Duurzaam beleggen combineert financiële opbrengst met sociale en ecologische verantwoordelijkheid, en kan een economie bevorderen die gebaseerd is op rechtvaardigheid, milieubewustzijn en langetermijnwelvaart. Engagement, als onderdeel van duurzaam beleggen, is een actieve dialoog met bedrijven waarin wordt belegd, gericht op het aanspreken en begeleiden van bedrijven om hun gedrag aan te passen. Impact investing is de meest actieve duurzame investeringsstrategie.

Kun je met 100 euro per maand beleggen invloed uitoefenen?

Met 100 euro per maand is directe invloed uitoefenen op een bedrijf via activistisch beleggen lastig. Activistische beleggers hebben vaak grote vermogens nodig om een significante stem te krijgen in aandeelhoudersvergaderingen. Voor de meeste particuliere beleggers met dit bedrag is samenwerken met grotere partijen een betere strategie. Een individuele inleg van 100 euro per maand — hoewel een goed begin voor vermogensopbouw — geeft op zichzelf weinig gewicht.

Welke rechten hebben aandeelhouders in Nederland?

Aandeelhouders in Nederlandse ondernemingen hebben diverse rechten. Ze bezitten zowel economisch winstrecht als juridisch stemrecht. Dit houdt in dat u recht heeft op winstuitkering, zoals dividend, als dit wordt uitgekeerd. U mag ook stemmen op aandeelhoudersvergaderingen, daar vragen stellen aan het bestuur en de jaarrekening vaststellen. Vanaf 2024 kunnen aandeelhouders resoluties indienen voor deze vergaderingen. Ook kunnen ze het bestuur verzoeken een Algemene Vergadering bijeen te roepen. Houders van niet-stemrechtloze aandelen mogen vergaderingen bijwonen en spreken. Deze rechten zijn cruciaal voor wie invloed wil uitoefenen.