Wanneer moet ik mijn werkelijk rendement doorgeven?

U hoeft uw werkelijk rendement op vermogen in box 3 over het algemeen niet direct door te geven aan de Belastingdienst, omdat de heffing in 2026 nog plaatsvindt op basis van een forfaitair rendement. Dit betekent dat de Belastingdienst uitgaat van een verondersteld rendement op uw vermogen, en niet van uw daadwerkelijk behaalde winsten of verliezen.

De Belastingdienst berekent de belasting in box 3 op basis van de waarde van uw bezittingen (zoals spaargeld, beleggingen en een tweede woning) min uw schulden op 1 januari van het belastingjaar. Over dit vermogen wordt een fictief rendement berekend. De percentages voor dit fictieve rendement worden jaarlijks vastgesteld door de overheid en zijn afhankelijk van de samenstelling van uw vermogen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen verschillende vermogenscategorieën, zoals spaargeld en overige bezittingen (waaronder beleggingen).

Een veelvoorkomende misvatting is dat u uw exacte winsten of verliezen uit beleggingen of rente-inkomsten aan de Belastingdienst moet doorgeven voor de box 3-heffing. Dit is echter niet het geval onder het huidige systeem. De Belastingdienst gebruikt de vermogensopgave die u doet in uw aangifte inkomstenbelasting om de grondslag voor de box 3-heffing te bepalen, waarna zij zelf het forfaitaire rendement toepast. U hoeft dus geen specifieke transacties of rendementen van bijvoorbeeld uw beleggingsportefeuille door te geven.

De discussie over het belasten van werkelijk rendement in box 3 is echter actueel. De Hoge Raad heeft in december 2021 geoordeeld dat de box 3-heffing op basis van een forfaitair rendement in strijd kan zijn met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), met name voor spaarders met een laag rendement. Als gevolg hiervan is er een overbruggingsperiode ingesteld en werkt de overheid aan een nieuw box 3-stelsel dat naar verwachting meer aansluit bij het werkelijk behaalde rendement. Dit nieuwe stelsel wordt echter niet eerder dan 2027 verwacht en de exacte invulling is nog niet definitief. Tot die tijd blijft de systematiek van het forfaitaire rendement van kracht.

Voor een beter begrip van de berekening van de box 3-heffing, volgt hier een illustratief rekenvoorbeeld voor het jaar 2026, gebaseerd op de forfaitaire rendementspercentages. Let op: de hier gebruikte percentages en het heffingsvrije vermogen zijn puur illustratief en komen niet uit de kennisbank.

Illustratief Rekenvoorbeeld Box 3 (2026)

Stel, u bent een alleenstaande en uw vermogen op 1 januari 2026 bestaat uit:

• Spaargeld: € 70.000
• Beleggingen: € 130.000
• Totaal vermogen: € 200.000

Voor dit voorbeeld gaan we uit van een illustratief heffingsvrij vermogen van € 60.000 en de volgende fictieve rendementspercentages:

• Fictief rendement spaargeld: 0,5% (illustratief)
• Fictief rendement overige bezittingen (beleggingen): 5,5% (illustratief)

De berekening van de belasting in box 3 verloopt dan als volgt:

1. Bepaal het totale vermogen op 1 januari:
   • Spaargeld: € 70.000
   • Beleggingen: € 130.000
   • Totaal vermogen: € 200.000
2. Trek het heffingsvrije vermogen af om de grondslag sparen en beleggen te bepalen:
   • Totaal vermogen: € 200.000
   • Heffingsvrij vermogen: € 60.000 (illustratief)
   • Grondslag sparen en beleggen (belastbaar vermogen): € 200.000 − € 60.000 = € 140.000
3. Bereken het fictieve rendement per vermogenscategorie over het totale vermogen:
   • Fictief rendement spaargeld: € 70.000 × 0,5% = € 350
   • Fictief rendement overige bezittingen: € 130.000 × 5,5% = € 7.150
   • Totaal fictief rendement over het gehele vermogen: € 350 + € 7.150 = € 7.500
4. Bereken het gemiddelde fictieve rendementspercentage:
   • Totaal fictief rendement ÷ Totaal vermogen = € 7.500 ÷ € 200.000 = 0,0375 = 3,75%
5. Bereken het voordeel uit sparen en beleggen (de belaste grondslag):
   • Grondslag sparen en beleggen × Gemiddeld fictief rendementspercentage = € 140.000 × 3,75% = € 5.250
6. Bereken de te betalen Box 3 belasting:
   • Voordeel uit sparen en beleggen × Belastingtarief Box 3 (illustratief 36%) = € 5.250 × 36% = € 1.890

Voor de meest actuele en gedetailleerde informatie over de box 3-heffing en de geldende percentages en drempelbedragen, raadpleeg altijd de officiële website van de Belastingdienst of onze uitgebreide gids over Box 3.