Waarom verkopen mensen aandelen in januari?

Mensen verkopen aandelen in januari om diverse redenen, waaronder seizoenseffecten, fiscale overwegingen van het voorgaande jaar en specifieke marktpatronen. De klassieke 'January Effect' voorspelt een stijging na verkoop eind december, maar recente jaren zoals 2022 en 2024 laten juist dalingen zien in de eerste maand. Dit duidt op complexere dynamieken die verder gaan dan traditionele patronen.

De term "January Effect" verwijst traditioneel naar de tendens dat aandelen, met name small-caps, in januari beter presteren dan in andere maanden. Dit wordt toegeschreven aan beleggers die eind december aandelen verkopen om belastingverliezen te realiseren (tax-loss harvesting) en deze in januari weer terugkopen. Echter, de praktijk wijkt hier regelmatig van af. Zo daalden aandelen in ontwikkelde markten in januari 2022 met 4,5%. Ook in januari 2024 lieten de aandelenmarkten een daling van 2 procent zien. Dit suggereert dat de traditionele January Effect niet altijd opgaat en dat andere factoren een rol spelen bij verkoopbeslissingen in deze maand.

Fiscale redenen zijn een belangrijke drijfveer voor beleggers, maar de impact hiervan op verkopen in januari is indirect. Beleggers die hun belastingaangifte willen optimaliseren, verkopen aandelen met verlies vóór het einde van het belastingjaar (dus in december) om deze verliezen te verrekenen met winsten. Dit fenomeen, bekend als 'tax-loss harvesting', kan leiden tot tijdelijke verkoopdruk in december. De daaropvolgende herinvestering in januari zou dan juist een opwaartse druk moeten geven. Wanneer er toch verkopen plaatsvinden in januari, zijn deze zelden direct gekoppeld aan het realiseren van verliezen voor het lopende belastingjaar, maar eerder aan andere factoren.

Naast fiscale overwegingen zijn er verschillende marktpatronen en gedragsfactoren die bijdragen aan de verkoop van aandelen in januari:

• Portfoliorebalancing: Veel institutionele beleggers en particulieren herzien hun beleggingsportefeuille aan het begin van het nieuwe jaar. Dit kan leiden tot het verkopen van aandelen die te zwaar zijn geworden in de portefeuille of die niet langer passen bij de strategische allocatie voor het nieuwe jaar.
• Winstneming: Na een sterke eindejaarsrally in december besluiten sommige beleggers hun winsten te verzilveren. Dit kan een tijdelijke verkoopdruk creëren in de eerste weken van januari.
• Nieuwe economische vooruitzichten: Januari is de maand waarin nieuwe economische prognoses, inflatiecijfers en bedrijfscijfers voor het voorgaande jaar worden gepubliceerd. Een negatiever dan verwacht vooruitzicht of tegenvallende resultaten kunnen beleggers aanzetten tot verkopen.
• Gedragspsychologie: Mensen zijn sociale wezens en vormen culturen, wat zich ook uit in collectief gedrag op de financiële markten. Nieuwjaarsresoluties of een 'frisse start'-mentaliteit kunnen leiden tot het heroverwegen van financiële posities. Negatief sentiment kan zich snel verspreiden, wat leidt tot een collectieve verkoopgolf.

De volatiliteit in januari is niet altijd een voorbode van een slecht jaar. Hoewel de aandelenmarkten in januari 2024 een daling van 2 procent lieten zien, stegen de aandelen in februari 2024 juist weer met 3,5 procent. Dit illustreert dat de bewegingen in januari vaak van tijdelijke aard kunnen zijn en onderdeel uitmaken van bredere marktcycli. De AEX-index stond eind 2022 op een niveau van -12 procent ten opzichte van begin januari 2022, wat de grotere context van marktvolatiliteit benadrukt.

Hieronder een overzicht van de prestaties van de aandelenmarkt in januari van recente jaren, gebaseerd op de beschikbare feiten:

Het begrijpen van deze dynamieken helpt beleggers om geïnformeerde beslissingen te nemen en de invloed van seizoenspatronen correct in te schatten. Voor meer diepgaande informatie over beleggingsstrategieën en markttrends, kunt u onze beleggingspagina raadplegen.