Hoe kan ik aandelen verkopen die ik niet heb?

Aandelen verkopen die je niet bezit, doe je via short selling, een financiële strategie waarbij je geleende aandelen verkoopt in de verwachting dat de koers daalt. Vervolgens koop je ze goedkoper terug om ze aan de lener terug te geven. Deze techniek stelt beleggers in staat te profiteren van een verwachte koersdaling van een aandeel, in tegenstelling tot de traditionele methode van kopen en hopen op een koersstijging.

De kern van short selling is het creëren van een synthetisch negatief economisch belang in een aandeel. Dit betekent dat je een financieel belang opbouwt dat profiteert van een waardedaling van het aandeel. Om dit te bewerkstelligen, moet je eerst de aandelen lenen van een aandeelhouder die deze in portefeuille heeft. Dit proces, bekend als 'gedekt short gaan', verloopt doorgaans via een broker die als tussenpersoon fungeert. De broker faciliteert de 'securities lending' of 'repo transactie', waarbij de inlener of koper de beschikkingsbevoegdheid over de aandelen krijgt.

Zodra je de aandelen hebt geleend, verkoop je ze direct op de markt tegen de huidige prijs. De opbrengst van deze verkoop wordt niet direct aan jou uitgekeerd, maar moet worden geparkeerd als onderpand. Dit onderpand dient als zekerheid voor de verplichting om de geleende aandelen op een later moment terug te kopen en terug te geven aan de oorspronkelijke eigenaar. Je hoopt dat de koers van het aandeel in de tussentijd daalt. Als de koers inderdaad zakt, koop je de aandelen tegen een lagere prijs terug en retourneer je ze aan de lener. Het verschil tussen de verkoopprijs en de terugkoopprijs, minus eventuele kosten en rente voor het lenen, vormt dan je winst.

Short selling brengt aanzienlijke risico's met zich mee, die nauw samenhangen met het benodigde onderpand. Als de koers van het aandeel stijgt in plaats van daalt, neemt je verlies toe. In zo'n geval moet je de aandelen tegen een hogere prijs terugkopen dan waarvoor je ze verkocht hebt. Bovendien moet je vaak extra geld aanhouden om aan je verplichtingen te voldoen bij een koersstijging, een zogenaamde 'margin call'. Dit zorgt ervoor dat je altijd voldoende dekking hebt voor je potentiële verlies. De opbrengst van de initiële verkoop dient al als een eerste vorm van onderpand voor deze verplichting.

Om de werking van short selling te illustreren, volgt hier een rekenvoorbeeld. Stel, je verwacht dat de aandelen van Bedrijf X, die momenteel €100 per stuk noteren, zullen dalen. Je besluit 100 aandelen van Bedrijf X te shorten:

• Je leent 100 aandelen van Bedrijf X via je broker.
• Je verkoopt deze 100 aandelen direct op de markt voor €100 per stuk, wat een opbrengst van €10.000 genereert. Dit bedrag wordt als onderpand aangehouden.
• Na enkele weken daalt de koers van Bedrijf X naar €80 per aandeel.
• Je besluit je positie te sluiten en koopt 100 aandelen van Bedrijf X terug voor €80 per stuk, wat neerkomt op een investering van €8.000.
• Je retourneert de 100 teruggekochte aandelen aan de lener.
• Je winst is de initiële opbrengst min de terugkoopprijs: €10.000 - €8.000 = €2.000. Hier gaan nog wel de leenkosten en eventuele commissies van af.

Als de koers echter zou stijgen naar €120, zou je €12.000 moeten betalen om de aandelen terug te kopen, wat resulteert in een verlies van €2.000 (plus kosten).

Een veelvoorkomende misvatting is dat short selling altijd inhoudt dat je aandelen verkoopt zonder enige dekking. In werkelijkheid is er een belangrijk onderscheid tussen gedekt short gaan en 'naked short selling', elk met eigen implicaties.

• Gedekt short gaan: Dit is de reguliere vorm van short selling, zoals hierboven beschreven. De short seller leent de aandelen daadwerkelijk van een aandeelhouder of koopt ze onder een repo-overeenkomst voordat ze verkocht worden. De beschikkingsbevoegdheid over de aandelen is dus verzekerd.
• Naked short selling: Dit houdt in dat de short seller aandelen verkoopt die hij niet bezit en ook niet heeft ingeleend of onder een repo gekocht. De verkoper heeft op het moment van verkoop dus geen concrete afspraak om de aandelen te leveren. Deze praktijk is in veel rechtsgebieden verboden of aan strenge regels gebonden vanwege de potentieel destabiliserende effecten op de markt.

De mogelijkheid om short selling toe te passen wordt dus geschapen door securities lending en repo transacties, die de nodige juridische en operationele basis bieden voor het lenen en verkopen van aandelen die men niet in bezit heeft. Meer informatie over beleggingsstrategieën vind je op onze pagina over beleggen.